Локтан вӧскресенньӧӧ пасъям Видз-му овмӧсын уджалысь лун. Налӧн зільӧмыс нӧшта на тӧдчана Сикт воӧ. Ӧд буретш найӧ оз сетны йывмыны-бырны сикт-грездлы, вӧчӧны чӧскыд вӧлӧга да таӧн ёнмӧдӧны странаса сёян-юан безопасносьтсӧ.
Миян газет чолӧмалӧ му вылын да скӧт дорын зільысьясӧс, водзӧ тӧдмӧдӧ лыддьысьысьӧс йӧв-яй переработайтан предприятиеясын уджалысьяскӧд да крестьянин (фермер) овмӧс кутысьяскӧд.
Во гӧгӧр ывлаын
Яй вылӧ быдтан скӧтсӧ ӧтияс во гӧгӧр видзӧны луд вылын, мӧдъяс – сӧмын шоныд картаын.
2019 воын Сыктыв районса Сорд грездын Вадим Серков батьыскӧд мӧвпыштӧмаӧсь восьтыны асланыс семьялысь ферма да шедӧдӧмаӧсь та могысь грант. Визинса овмӧсас сэки вӧлӧма сизим герефорд.
Во мысти Вадим пырӧдчӧма «Агростартап» уджтасӧ. Государствосянь вичмӧдӧм сьӧмыс тырмӧма ньӧбны содтӧд пемӧсъяс да техника-оборудование.
–Тайӧ отсӧгтӧгыс эг эськӧ и босьтчы скӧт тшӧгӧднысӧ. Колӧ уна сьӧм. А сэки тайӧ грантыс вӧлі зэв тӧдчана. Сэсся и видз-му овмӧс министерство эскис миянлы да ёна отсаліс. Медся тӧдчанаыс – ньӧбны бур пӧрӧдаа скӧт. Кыпӧдім начкысянін да восьтім яй переработайтан цех. Колана оборудование да вузасянін эм, – висьталіс Вадим Серков.
Талун фермер овмӧсын 120 мӧс, кызвыныс герефорд. Унджык кадсӧ найӧ ывлаынӧсь, но эм и лым-зэрысь сайӧдчанін. Мӧйму овмӧссьыс фермер вузалӧма 10, а воддза воын – 6 тонна яй. Сыысь вӧчӧм вӧлӧга иналӧ Визинса да юркарса вузасянінъясын. Став прӧдукция вылас «Мой бизнес» шӧринысь босьтӧма сертификат-кабала.
Тӧв кежлӧ заптӧма колана мында кӧрым. Кӧсйӧ содтӧд ньӧбны ытшкан-куртан техника, корсьӧ позянлун босьтны государствосянь сьӧма отсӧг.
Таысь ӧтдор КФХ-ӧн веськӧдлысь кӧсйӧ пырӧдчыны агротуризмӧ. Та могысь вайӧма лыа-каржа, стройматериал. Гӧсьтъяслы пӧ кыпӧда верандаа керка да мӧда чӧсмӧдлыны найӧс яя вӧлӧгаӧн.
Йӧв, рысь да чӧскыд студень
Валентина Канева КФХ-сӧ котыртӧма 2012 воын Кӧрткерӧс районса Вомынын.
Коми минсельхозсянь сьӧма грант вылӧ кыпӧдӧма карта. Талун овмӧсас сё пемӧс, на лыдын 43 лысьтан мӧс. Мӧйму лысьтӧмаӧсь 251,44 тонна йӧв, быд мӧслысь шӧркодя 5.850 килограммӧн. Тшӧгӧдӧны и бычӧ-кукань. Мӧйму иналӧмаӧсь 22,5 тонна яй. Овмӧсас вӧчӧны йӧлысь да яйысь уна сикас вӧлӧга. Юркарса да районса вузасянінъясын бура тӧдӧны татчӧс пастеризуйтӧм йӧв, сливки, сыр, вый, тшӧтш и сывдӧмаӧс, рысь, нӧк да студень.
Гожӧмнас ытшкӧмаӧсь 347 гектар му-видз, заптӧмаӧсь 420 тонна турун да 200 – сенаж.
Валентина Ивановналы отсасьӧны Юлия нылыс, Юрий зятьыс да 13 арӧса Кристина внучкаыс. Кор верстьӧ зільӧны картаын, сійӧ и пывсянтӧ ломтас, пусяс-пӧжасяс, идрасяс да видзӧдас-дӧзьӧритас ичӧтджык чой-вок бӧрсяыс.
Матысса кадӧ фермер кӧсйӧ кодйыны карта гӧгӧрыс гуран, медым косьтыны мусӧ, лӧсьӧдны потшӧс да ӧшлыны пӧнар. Колӧ пӧ кыпӧдны и техника дзоньталан шоныд гараж, ньӧбны выль прицеп да ытшкан агрегат.
«Турунвиж луд»
Изьваса татшӧм нима фермаын быд мӧслысь шӧркодя лысьтӧны луннас 23,2 килограмм йӧв. Таысь унджык (23,9) Комиын сетӧны сӧмын Сыктыв районысь «Межадорсаысь» сюрукъяс.
Скӧт вӧдитан овмӧссӧ котыртӧмаӧсь 2012 воын. Вит во мысти республикаса минсельхоз отсалӧма кыпӧдны 100 мӧслы карта, а 2021-ӧдын – 60 бычӧ-куканьлы гид. Талун овмӧсас 159 пемӧс, на лыдын 82 лысьтан мӧс.
Мӧйму тані лысьтӧмаӧсь 648 тонна йӧв да тшӧгӧдӧмаӧсь 17 тонна яй. Таво квайт тӧлысьӧн иналӧмаӧсь 326 тонна йӧв да 8 тонна яй. Йӧвсӧ переработайтны нуӧны «Діюрса» йӧв заводӧ.
Уна йӧв-яй босьтны отсалӧ «Селекс» программа серти зоотехника удж да скӧт искусственнӧя тырсьӧдӧм. Дерт, оз вунӧдны и кӧрым йылысь. Комбикорм да витамина мукӧд сикас содтӧд ньӧбӧны странаса мукӧд регионысь, а турун-сенаж – татчӧс овмӧсъясысь. Талун кежлӧ дасьтӧмаӧсь тырмымӧн пӧтӧса кӧрым, быд мӧс вылӧ 27,41 центнерӧн.
«Турунвиж лудӧн» веськӧдлысь Ида Филиппова аттьӧалӧ и регионса видз-му овмӧс министерствоысь компетенция шӧринса зільысьясӧс. Тшӧкыда пӧ волывлӧны, велӧдӧны, петкӧдлӧны, кыдзи да мый бурджык вӧчны. Таысь ӧтдор скӧт дорын зільысьясӧс нуӧдлӧны Россияса мукӧд овмӧсӧ содтӧд тӧдӧмлун босьтны.
2022 воын компетенция шӧринысь специалистъяс Изьваса фермалы отсалӧмаӧсь шедӧдны агротуризм сӧвмӧдӧм могысь грант.
Ӧтув босьтчӧмнад ёна кокньыдджык
Кӧрткерӧс районса «Миян» видз-му овмӧс потребкооперативӧн веськӧдлӧ Галина Тарасевич.
Сійӧ ӧтувтӧ кӧкъямыс ас овмӧс, куим КФХ, ас вылӧ зільысьӧс да ӧти котыр. Мӧйму кооперативыс налысь ньӧбӧма 4,9 тонна яй, иналӧма районса бюджет учреждениеясӧ да вузалӧма ярманга дырйи.
Таво мартын Коми минсельхозсянь грант да ас сьӧм вылӧ, а сідзжӧ «Народнӧй бюджет» весьтӧ Кӧрткерӧсын кыпӧдӧмаӧсь начкысян цех. Суткинас тані позьӧ начкыны вит пемӧс. Яйсьыс вӧчӧны фарш, пельнянь, котлет да тефтель.
Выльмӧдӧны и йӧв переработайтан цех, нюжӧдӧмаӧсь нин югыд би. Матысса кадӧ пӧдрада котыр ваяс колана оборудование.
Та вылӧ сьӧмсӧ Галина Тарасевич сідзжӧ шедӧдӧма таво июньын гранта конкурсын. Тані мӧдасны вӧчны рысь да сыр, тайӧ вӧлӧгасӧ пӧ медся ёна ньӧбалӧны да.
«Комиагролизинг» компаниякӧд сёрнитчӧмӧн ньӧбӧмаӧсь выль автолавка.
Сентябрын машинанас ветлӧмаӧсь нин районса да республикаса ярмангаяс вылӧ вузасьны яйӧн да сыысь вӧлӧгаӧн.
<> Николай Размыслов. Снимокъясыс авторлӧн да ӧтуввезйысь.