Кыдзи юӧртлім нин, Комиын Сикт воӧ Кӧрткерӧс районса библиотека тэчасын зільысьяс збыльмӧдӧны #СелоМолодостьУспех уджтас, кӧні тӧдмӧдӧны ас районса том йӧзкӧд, кодъяс вылӧ видзӧдӧмӧн эскан: енби-водзмӧстчӧмӧн олӧмад позьӧ шедӧдны тӧдчана вермӧмъяс.
Тӧдмасьӧй, талунъя гӧсьт – Ксения Максименко. Сійӧ чужӧма-быдмӧма Зеленоградын, Москваса спутник-карын, велӧдӧма англия кыв. А ӧні олӧ Кӧрткерӧс районса Маджаын важиник керкаын.
Миян висьтным абу тӧжд-могысь пышйӧм, а бура мӧвпалӧм-подулалӧм-бӧрйысьӧмӧн воськов вӧчӧм йылысь. Ксения корсьӧма Войвыв. И аддзӧма сійӧс Комиысь, Кӧрткерӧс районысь, ньӧбӧма ыджыд роч пача важиник керка.
Ксения серти, мегаполисын олысьтӧ ышӧдны-крукыштны колӧ оз вит кодзула отельӧн. Сійӧс колӧ нуӧдлыны лым улысь турипув вотны, пукыштны вадорын йи кылалӧм видзӧдігмоз, кывзыштны збыль чӧв-лӧньсӧ.
–Ксения, висьтышт ас йывсьыд. Кымын арӧс тэныд, кытысь рӧднад? И кутшӧм вӧлі олӧмыд татчӧ овны локтӧдзыд?
–Чолӧм! Меным 31 арӧс, чужи Зеленоградын. Университет помалӧм бӧрын велӧді англия кыв – нуӧді курсъяс да тшӧтш и репетиторалі. Прӧст кадӧ велосипедӧн журъялі матыс вӧр-ваӧ, снимайті сэтчӧс мичсӧ, нӧшта кутшӧмсюрӧ творчествоӧ пырӧдчи. Чайта, мӧдлаӧ овны муннысӧ век окота вӧлі, но кодарӧ сетчынысӧ, эг тӧд. Стӧча тӧді сӧмын, мый менӧ кыскӧ Войвылӧ.
–Юркарысь мунӧмыд эз другысьӧн ло…
–Чайта, меным ас карын лои дзескыд. Окота вӧлі аддзывны кутшӧмкӧ вылинъяс, тӧдмасьны мукӧд регионын олӧмӧн. Туристӧн ветлігад дженьыд кадколастнад этша мый аддзылан-тӧдлан, та вӧсна шуи олыштны кутшӧмкӧ неыджыд карын вобыд. Матыссаӧй эз вӧвны паныд, сы вӧсна мый бура менӧ тӧдӧны.
–Тэ тӧдӧмӧн корсин татшӧминсӧ Коми Республикаын, весиг воӧдчылін Кулӧмдін районӧдз. Мыйла буретш Войвыв?
–Ме первойсяньыс корси эг зэв ылыс му, медым сэтчӧ позис воӧдчыны поездӧн суткиӧн, да эз ор семьякӧд йитӧдыс. Но сэк жӧ мед вӧлі вӧрзьӧдлытӧм вӧр-ва. Бӧрйи Сыктывкар, сы вӧсна мый тӧді: удж сэтысь меным сюрас. И медводдза куим восӧ збыльысь олі юркарын. Збыльвылас кӧ, во помасигкежлас лӧсьӧдчылі бергӧдчыны гортӧ, весиг билет ньӧбӧма нин вӧлі. Но гӧгӧрвои, мый тані мен лӧсьыд, тась аддзи выль ёртъясӧс, кутім кылӧдчывны юяс кузя, со и окота лои кольччыны. Та дырйи ме эг корсь аслым лӧсялана сикт-грезд, ас керка, ме сӧмын тӧдмаси Коми муӧн. Со и путешествуйті, волі уналаӧ, тшӧтш и Удора районӧ, Воркутаӧ, Кулӧмдін районын ветлім тыяс вылӧ.
–А мыйла бӧрйин буретш Маджа? Мыйӧн сиктыс мусмис?
–Маджаыс «кыптіс» кыдзкӧ виччысьтӧг. Аддзи керка вузалӧм йылысь юӧр: пу стрӧйба, роч пач, ставыс важиник, но зэв мусаник. Ме эг бӧрйысь, сэк кежлӧ тайӧ керкаыс дзик ӧтнас сьӧлӧм вылӧ воис, со и шуи ветлыны видзӧдлыны. Нимкодьӧдісны трассасянь кузь мича туйыс, чой йывсянь воссьӧм серпасыс да тшӧтш и гӧгӧрас уна нюрыс (помтӧг радейта войвыв нюръяссӧ). Юыс вӧлі кивыв нӧшта и сы вӧсна, мый менам эм каяк, но абу машина. А сідзкӧ, коліс, медым вадорӧдзыс верми воӧдчыны подӧн. Дерт, и роч пачыд кивыв лои. Мамӧй гӧсти воліс да, тшӧтш зэв ёна ставыс сьӧлӧм вылас воис.
–Тэ ньӧбин важ пу керка. А тайӧ ӧд ыджыд кывкутӧм да сьӧкыд удж-нок. Эн повзьы сьӧ-кыдлунъяссьыс? Юркарад ӧд быдсикас дзоньтасян услуга-сервиссӧ вӧзйӧны…
–Веськыдасӧ кӧ, сэки кывкутӧм да сьӧкыд удж йылысь мӧвпыс юрӧ эз волы. Некутшӧм полӧм эз вӧв, окота вӧлі сӧмын тӧдмавны, мый сэтшӧмыс сиктын олӧмыс. Ӧд миян эз вӧв дачаыс, да эг тӧд, мыйта сэні тӧжд-нокыс. Дерт, мукӧддырйиыс ёна мудзлі, но отсӧг вылӧ век волісны ёртъясӧй. Ыджыд аттьӧ налы. Первойя кадсӧ, мен чайтсис, тайӧ вӧлі быдлунъя субӧтник: идравны-шыблавны важ кӧлуй-эмбур, пӧрӧдны ковтӧм пуяс, петкӧдны гырысь лӧп. Таво босьтчи дзоньтасьны куимнан жыръяс, но эштӧді сӧмын ӧти вежӧс, керка сьӧлӧм-ловсӧ – кухня. Дерт, уджыс мунӧ ньӧжйӧ, кадыс озджык вичмы да, онлайн репетиторала ӧд, но ме некытчӧ ог тэрмась.
–Унаӧн чайтӧны сиктын олӧмсӧ град йӧрын ёг турункӧд помтӧм водзсасьӧмӧн. Но тэ воин татчӧ эн ловйӧн кольӧм могысь (рочӧн кӧ, выживайтны), а овны тыр олӧмӧн. Мыйӧн ыззян Ма-джаад стрӧитчан инструментысь да мукӧдторйысь шойччигмозыд?
–Медся ёна радейта кылӧдчыны ю кузя да журъявны велосипедӧн – тадзи тӧдмася вылинъясӧн. А нӧшта радейта вочаавны гӧсьтъясӧс. Паччӧрын узьӧмысь тшӧтш сьӧлӧмӧй бурмӧ. А збыльысьсӧ кӧ, и дзоньтася окотапырысь, ачым ставсӧ мӧвпышта да збыльмӧда-вӧчася.
–Висьтышт та йылысь паськыдджыка. Мыйӧн талун позьӧ шензьӧдны Маджаӧ воӧм туристӧс?
–Менӧ быд во шензьӧдӧ ытваыс. Торйӧн нин апрель помын ставыс чуймӧдӧ-нимкодьӧдӧ. Сэки тшӧкыдджыка ветла вадорӧ либӧ нюрӧ да зэв гежӧда овла гортын. Гӧсьтъяс волігӧн пырджык нуӧдла найӧс лым улысь турипув вотны либӧ вадорӧ йи кылалӧм видзӧдны, а гожӧмнас ветлывлам вӧрӧ вотчыны.
–Кыдзи тэнӧ вочаалісны татчӧс йӧзыс? Ковмис-ӧ эскӧдны найӧс, мый тэ сиктас эн ворсӧдчыны лок, а збыль овны?
–Йӧзыс тані зэв сибыдӧсь, шоныда вочаалісны. Унджыкыскӧд медводдза воас нин тӧдмасим культура керкаын спортинструкторӧн уджалігӧн. Челядькӧд ворсім-ордйысим волейболӧн, футболӧн. Верстьӧ тӧдісны менӧ кыдз педагогӧс, а кодкӧдкӧ и англия кыв велӧдім. Буракӧ, воӧмсянь ме бӧрся сюся синйисны, но некодӧс эз ковмы эскӧдны, мый локті дыр кежлӧ. Ог ӧд во гӧгӧр чӧж сиктас ов, гожъя сӧмын.
–Кӧрткерӧсса библиотекаын ми котыртлам «Сиктад Москваын дорысь лӧсьыдджык, либӧ Кы-дзи москвичӧс ышӧдны локны сиктӧ?» тренинг, кӧні дасьтам тайӧ нырвизяс быдсикас проект. Тэ зэв стӧча лӧсялан тайӧ уджтасас. Восьты миянлы медшӧр гусятор: мыйӧн талун сиктын позьӧ ышӧдны-крукыштны, шензьӧдны мегаполисын олысьӧс?
–Тшӧкыда кывла гырысь карын олысьяслӧн сиктӧ овмӧдчӧм йылысь. Но кӧсйӧм кындзиыд колӧ нӧшта кутшӧмкӧ зумыд подув, нажӧтка-чӧжӧс либӧ онлайн-удж, сы вӧсна мый сиктад олӧмыд тшӧтш дона. Ме серти, мукӧдлаын моз жӧ миян эськӧ бура ладмис workaway проект, кор гӧсьтъяс волӧны отсасьны овмӧсын, а такӧд тшӧтш тӧдмасьӧны сиктса оласногӧн, велалӧны мыйӧкӧ выльӧ.
Workaway – тайӧ мир пасьталаын путешествуйтысь-волонтёръясӧс да кӧзяева-хостъясӧс йитан платформа. Кытчӧкӧ ветлыны окотитысь пасйысьӧ сэтчӧс лист бокын да корсьӧ сылы лӧсяланаджыкин. Луннас некымын час (пырджык вежоннас вит лун 5 час) уджысь волонтёрӧс ов-мӧдӧны да вердӧны.
–Кӧрткерӧс да и мукӧд районса уна томулов зільӧны мунны кытчӧкӧ бокӧ, чайтӧны, кӧнкӧ олӧмыс шудалададжык. А мукӧдыс, мӧдарӧ, кольччӧны да зільӧны сӧвмӧдны чужанінсӧ. Мый эськӧ тэ вӧзйин ас муӧ кольччысьясыслы? Мый вылӧ эськӧ тшӧктін видзӧдлыны выльладорсянь?
–Чайта, меысь сӧветчикыд оз артмы, ачым ӧд муні жӧ чужанінысь да эг на бӧрсӧ бергӧдчы. Ме серти, томлуныд – медбур кад аддзывны мирсӧ, гӧгӧрвоны асьтӧ, дерт, колӧ кӧ быттьӧ тайӧ, да бергӧдчыны бӧр выль мӧвп-кӧсйӧмъясӧн да выль опытӧн. Велалӧмтӧ выль ногӧн аддзыны отсалӧ соцсеть, сэні позьӧ висьтасьны ас олӧм йывсьыд восьсӧн да ыджыд муслунӧн. Сэки и лыддьысьысь-видзӧдысьыд казялас-кылас мичсӧ. Ӧта-мӧдкӧд йитӧд кутӧм-сёрнитӧмӧн пыдісянь тӧдмалан он сӧмын вомъёрттӧ, но и асьтӧ, олӧмас ассьыд интӧ.
–Ксения, аттьӧ тэныд ас примернад олӧм-мир вылас паськыдджыка видзӧдны да аслыд лӧсялана туйвизь бӧрйыны ышӧдӧмсьыд. Сиам гортад кыпыдлун, войвыв мича кыаясысь нимкодьлун да медся аслыспӧлӧс гӧсьтъясӧс!
Анна Никифорова. Комиӧдіс Елена Плетцер.
Снимокъясыс Ксения Максименколӧн гортса архивысь.