Сентябрь 3 лунӧ Комиӧ вайӧмаӧсь гриппысь видзчысян 154.690 вакцина. На лыдысь 99.270 доза вӧчасны верстьӧлы, 55.420 – челядьлы да нӧбасьысь нывбабалы.
Сентябрь 15 лунӧдз уколалӧмаӧсь нин 5.588 верстьӧӧс да 2.311 кагаӧс. Медунаӧн прививкасӧ вӧчӧмаӧсь Ухтаын, Койгорт, Луздор, Сосногорск, Вуктыл да Сыктывдін районъясын.
Республикаса юралысьлӧн Общественнӧй приёмнӧйын сёрниыс вӧлі буретш арся пӧрӧсъяс йылысь. Кыдзи видзчысьны насмукаысь, гриппысь да мукӧд висьӧмысь?
Комиын Роспотребнадзор управлениеысь эпидемиология юкӧнӧн веськӧдлысь Марина Петухова:
–Быд во арнас содӧ прӧстудаӧн нёрпалысь. Кӧвъясьӧ грипп, ОРВИ, выль коронавируса да уна мукӧд инфекция. Медся лёкыс на лыдысь – грипп, сы вӧсна мый сы бӧрын вермас «ёсьмыны» мукӧд хроническӧй висьӧмыс да кӧвъясьны сідз шусяна внебольничнӧй пневмония.
Пасъя, таво да и мӧйму вывті уна нёрпалысьыс эз вӧв. Ёна отсаліс вакцинация. Гриппысь да мукӧд пӧрӧсысь тайӧ медся бура дорйӧ. И кымын водзджык уколасям, сымын бурджык. Та бӧрын вир-яяд 9-12 лун мысти артмӧм антителӧяс во гӧгӧр сэсся доръясны тіянӧс быдсикас вируссьыс да ёнмӧдасны вир-яй иммунитет. И кымын унджыкӧн вӧчасны прививка, сымын этшаджыкӧн мӧдасны висьны школаын, детсадйын да предприятие-организацияын. Ӧтувъя иммунитетыс дорйӧ и найӧс, кодъяслы кутшӧмкӧ помка вӧсна оз позь уколасьны.
Мӧйму гриппыс Комиӧ воис водз – октябрын. Медунаӧн висьӧдчисны декабрын, карантин вылӧ пӧдлалісны школаяс да сад-яслияс.
Ӧні, кыдз индіс главнӧй государственнӧй санитарнӧй врач, ноябрӧдз колӧ уколавны республикаын 60 прӧчент олысьсӧ да таысь ӧтдор сідз шусяна риск котырысь 75 прӧчентсӧ. На лыдӧ пырӧны квайт тӧлысся кагасянь став челядьыс, школаын, колледж-лицейын, вузын велӧдчысьяс да велӧдысьяс, медицинаын, йӧзӧс социальнӧй да мукӧд услугаӧн могмӧдан, коммунальнӧй юкӧнын, транспортын зільысьяс, вахтаӧн уджалысьяс, муниципалитетса служащӧйяс, нӧбасьысь нывбабаяс, военнӧй служба вылӧ мунысь том йӧз, 60 арӧсысь олӧмаджыкъяс да хроническӧя висьысьяс. Индӧдас гарыштӧма и мӧс-порсь да гортса пӧтка вӧдитысьясӧс, зоопаркын уджалысьясӧс, ас овмӧс кутысьясӧс.
2025-ӧдын республикаын олысьясысь уколасис сӧмын 53 прӧчентыс, федеральнӧй бюджетысь эз вичмы колана мында сьӧмыс да. Риск котырысь прививкасӧ сэки вӧчисны медсясӧ медицинаын, детсад-школаын зільысьяс да армияӧ мунысьяс. Татшӧм кӧ серпасыс лоас таво, сёрмысьяслы вӧзъя уколасьны ас тшӧт весьтаныс.
Мӧйму Комиын ыджыдаліс H3N2, H1N109 штамма пӧрӧс. ВОЗ-ысь национальнӧй шӧрин таво содтӧд виччысьӧ и В да А(H1N1)pdm09 грипп. Бӧръяыс висьӧдӧ сьӧкыдджыка. Сэсся водзті кӧ осложнениеыс вӧлі 5-7 лун мысти, A(H1N1)pdm09 таӧдз вайӧдӧ кык пӧв ӧдйӧджык. Вируса пневмония понда сутки мысти нин мортыс заводитӧ пӧдны, да сылы колӧ отсавны мырдӧн лолавны ИВЛ аппаратӧн.
Тіян кӧ 37,5-39 °C температура, висьӧ юрыд, ки-коктӧ «чегъялӧ», выныд абу, кынтӧ, кызӧдӧ, нырсьыд виялӧ, да горшыд доймӧ, гортсьыд некытчӧ эн петӧй, пыр жӧ корӧй врачӧс. Аснаукӧн бурдӧдчыны оз позь, пӧрӧсыс нӧшта на ёнджыка вермас «топӧдны». Эм кӧ позянлун, колӧ куйлыны торъя жырйын, медым висьӧмыс эз кӧвъясь челядьлы, верӧс-гӧтырлы да мукӧд матыссалы.
Пневмонияысь мыжаӧсь пневмококк, гемофилия да микоплазма бактерияяс. Кык воддзасьыс кӧ позьӧ уколасьны, бӧръясьыс вакцинаыс абу.
Учреждение-организацияын да гортын колӧ видзӧдны, медым жыръяс лючки шоналісны, некысянь эз пӧльт, кадысь кадӧ восьтывны ӧшинь да тӧлӧдны вежӧс, вӧдитчыны дезинфекция сорасӧн да маскаӧн, тшӧкыдджыка гӧгӧр чышкавны ва ветьӧкӧн, мыськыны ки.
Оз ков вунӧдны и дзоньвидза оласног йылысь. Колӧ лючки узьны этша вылӧ кӧкъямыс час, та дырйи водны да чеччыны ӧти и сійӧ жӧ кадӧ, юны тырмымӧн ва. Сёйны клетчаткаа да йӧла вӧлӧга, яй да чери, унджык град выв пуктас, фрукты, медым витаминыс вир-яяд веськаліс сэтысь, а эз аптекаса препаратысь. Колӧ песны асьтӧ физкультураӧн-спортӧн. Иммунитет арнас позьӧ ёнмӧдны и вотӧсӧн. Турипув, пув, сэтӧр-ӧмидз, кутшӧм сӧмын витамин миянлы оз козьнав вӧр-ваыс!
Республикаса инфекция больничаысь эпидемиология юкӧнӧн веськӧдлысь Ирина Попова:
–Оз ков чайтны, мый уколасьӧм бӧрын он висьмы. Вирус-инфекциятӧ быдлаысь верман кӧвъявны. Но вакцинаыс кокньӧдӧ висьӧмсӧ, оз вайӧд осложнениеӧдз.
Таво вакцинасьыс выльмӧдісны став штаммсӧ. Верстьӧӧс уколалам куим сикас гриппысь «Флю-М» зэв бур вакцинаӧн. Унаӧн юасьӧны, лоас-ӧ пӧ нёль сикас гриппысь вакцина? ВОЗ-са специалистъяс эскӧдӧны, куим да нёль валентнӧй препаратыс пӧ дзик ӧткодьӧсь. Позьӧ повтӧг уколасьны.
«Флю-М»-ысь ӧтдор виччысям «Совигрипп».
Казьтышта, гриппысь да пневмококка-гемофилияа пневмонияысь прививкасӧ позьӧ вӧчны ӧтпырйӧ, сӧмын ӧтисӧ уколаласны, шуам, веськыд сояд, а мӧдсӧ – шуйгаад. Вакцинаыс тырмымӧн. Мынтысьны сыысь оз ков.
Сыктывкарса коймӧд номера поликлиникаысь терапия юкӧнӧн веськӧдлысь Анна Уляшкина:
–Миян учреждениеӧ вакцинаыс воис сентябрь 8 лунӧ. Уколасян жыр восьса быд лун 8 час асывсянь 19:30-ӧдз, субӧтаӧ – асывсянь 12 час лунӧдз. Водзвыв позьӧ гижӧдчыны call-шӧрин, «Госуслуги» портал, «Макс» мессенджер пыр. Позьӧ волыны поликлиникаӧ и гижӧдчытӧг.
Поликлиникаысь ӧтдор прививка позьӧ вӧчны вузасян шӧрин да сиктса ФАП-яс дорын торъя фургонын, тшӧтш и шойччан лунъясӧ. Тайӧс позьӧ вӧчны и уджаланінын да весиг гортын. Тырмымӧн шыӧдчыны поликлиникаӧ, и тіян дорӧ локтасны врач, медсестра либӧ фельдшер. Уколалӧм водзын донъяласны дзоньвидзалунтӧ да, ставыс кӧ лючки, вӧчасны прививка. Сэсся час джын на видзӧдасны дзоньвидзалун бӧрсяыд.
Комиын йӧзлысь дзоньвидзалун видзан министерствоысь главнӧй внештатнӧй педиатр Ольга Тарбеева:
–Челядь медсясӧ нёрпалӧны ОРВИ-ӧн, гриппӧн да ты-горшӧ кӧвъясьӧм пӧрӧсӧн. Пневмококка да гемофилия инфекцияяслы паныд уколалӧны национальнӧй календар серти. Эм республикаса программа, мый серти ОМС весьтӧ вакцина вӧчӧны кадысь водз чужӧм да сьӧлӧмнас висьысь кык арӧса дзолюклы.
Уколысь ӧтдор пневмонияӧн джын мында висьысьсӧ зэв бура дорйис эськӧ… ки мыськӧм. Кӧдзыд либӧ шоныд ваӧн да майтӧгӧн китӧ колӧ мыськыны этша вылӧ 20 секунда. Жырйын мед сынӧдыс вӧлі 40-60 прӧчент васӧд. Кос сынӧдӧн лолалігӧн ныр-вом да горш веркӧс косьмӧны, респиратора вирусъяс кокньыда веськалӧны вир-яйӧ. Сынӧд ульсӧдан аппаратысь колӧ тшӧкыдджыка вежлавны фильтрсӧ.
Оз позь вывтіасьны и С витаминӧн. Во дас сайын сійӧс ёна ньылалісны, но медикъяс туялӧмаӧсь, мый водзӧсыс таысь абу, а мукӧдысьсӧ колана мындаысь унджыкыс, мӧдарӧ, вермас омӧльтны дзоньвидзалунтӧ.
Челядьӧс уколалам «Ультрикс-квадри» да «Совигрипп» вакцинаӧн.
Сыктывкарын челядьлы коймӧд номера поликлиникаысь юкӧнӧн веськӧдлысь Владимир Лебедев:
–Выль велӧдчан во заводитчӧмкӧд тшӧтш содіс поликлиникаӧ шыӧдчысьыс. Тайӧ и гӧгӧрвоана, гожся каникул бӧрын челядь локтісны школаӧ. Бур, гриппыс ёнасӧ эз на паськав.
Арсяньыс нин нуӧдам профилактика удж, поликлиника-ФАП-ын бать-мамӧс гӧгӧрвоӧдам, мый став сикас пӧрӧссьыс медся бура дорйӧ вакцина. Вӧчны сійӧс колӧ арнас, кор висьысьыс абу на уна. Сэсся и вир-яй тайӧ каднас тырвыйӧ дасьтысяс быдсикас инфекция-вирус паськалігкежлӧ.
Инфекциялы паныд водзсасьӧм могысь вӧзъям уколавны челядьӧс квайт тӧлыссянь дас кӧкъямыс арӧсӧдз.
Гӧгӧрвоана, бать-мамлысь юасьтӧг кагалы прививкасӧ оз вӧчны. Дзолюклӧн, ныв-зонлӧн дзоньвидзалун вӧсна кывкутӧны медводз найӧ.
Быд во колӧ уколасьны сы понда, мый вирус штаммыс воысь-во вежласьӧ. Аденовирус, риновирус, ротавирус, коронавирус да нӧшта кыксё сайӧ сикас вирус бергалӧ миян гӧгӧр.
Оз ков повны вакцина вӧчӧмысь. Да, лун-мӧд мысти овлӧ неыджыд температура, неуна висьыштӧ юр да уколсӧ вӧчӧминыс.
Ӧлӧді эськӧ челядьӧс, мед ывлаӧ петавлытӧг лун и вой зунясьӧмӧн оз дзоргыны айфон-телефонӧ. Ывлаысь пырӧм бӧрын ныртӧ колӧ пожъявны ваӧн, мыськыны китӧ майтӧгӧн либӧ кучик небзьӧдан гельӧн. Несйигӧн либӧ кызігӧн ныр-вомтӧ тупкыны салфеткаӧн, ныр чышкӧдӧн либӧ несйыны ки кусыняд. Нёрпалігӧн кӧ колӧ кытчӧкӧ ветлыны, ныр-вомад маскаасьӧй.
Гортад локтӧм бӧрын антисептикӧн чышкалӧй гаджет-телефонтӧ. Ывлаын, уличаын, автобусын, кытчӧкӧ пыриг-петігӧн ми унаысь кутчысьлам ӧдзӧс вугйӧ, перилӧӧ да с.в. Гортын мыськам ки, а телефоннымӧс пуктам пызан вылӧ да нуръясигӧн бара кутчысям вирус-бактерияа кнопка-стеклӧас…
<> Николай Размыслов. Снимокъясыс ӧтуввезйысь.