Кольӧм вежонӧ юркарын А.В.Журавский нима агробиотехнология институтын ордйысисны агрономъяс. Комиын медбур агроном ним вӧсна венласисны Сыктывкарысь, Сосногорскысь да Кӧрткерӧс районысь нёль специалист.
Видз-му овмӧс сьӧлӧм
Ордйысьӧм водзын конкурсантъясӧс гажӧдісны Коми Республикаса опера да балет театрысь солист Андрей Ковалёв да Сыктывкарысь «Каблучок» челядьлӧн йӧктан котыр.
Кыдзи пасйис агробиотехнология институтӧн веськӧдлысь Андрей Юдин, тадзи кыпыд руӧн агрономъяс пырӧдчисны кык тшупӧда ордйысьӧмӧ. Медводз налы коліс вочавидзны тестысь нелямын юалӧм вылӧ, а сэсся вӧчны му вынсьӧдӧм кузя лабораторнӧй удж.
–Агроном – тайӧ видз-му овмӧслӧн сьӧлӧмыс, – шуис Андрей Алексеевич. – Буретш сылӧн тӧдӧмлунсямыс отсалӧ сӧвмӧдны регионса да странаса экономика. И некод оз тшыгъяв: ни скӧт, ни морт. Агрономия наука ёна нин сӧвмис, ӧнія агрономъяс вӧдитчӧны выль технологияӧн, оборудованиеӧн. Миян институтын зільысьяс оз сӧмын асьныс туясьны, но и сетӧны студентъяслы да школаын велӧдчысьяслы агрономияысь тӧдӧмлун. Сы вӧсна мый налӧн киын миян аскиа луныс. А тайӧ конкурсыс зэв тӧдчана ӧнія уджалысьяслы сы вӧсна, мый ордйысьӧмыс – уджын водзӧ сӧвмӧм.
Конкурсас медводдза юкӧнас, кӧні колӧ вӧлі петкӧдлыны теория боксянь тӧдӧмлун, кызвын юаӧлӧмыс вӧлі тусь быдтӧм-вӧдитӧм йылысь. Комиын, дерт, тусьтӧ ог быдтӧй. Но тайӧ тӧдӧмлуныс, чайта да, водзӧ вылӧ ковмас федеральнӧй тшупӧдын петкӧдчысьяслы.
Мӧд юкӧныс, кыдзи и асьныс ордйысьысьяс шуисны, ёнджыка вӧлі матыс налы. Коліс пӧ уджавны татчӧс муӧн.
–А муыс миян регионын абу сэтшӧм вына, кыдзи, шуам, Россияса шӧр да лунвыв регионъясын. Медым мыйкӧ быдтыны, колӧ уна пӧсь кисьтны, – висьталӧ ордйысьӧмӧ пырӧдчысь, Кӧрткерӧс районса «Важ Курья» овмӧсысь ыджыд опыта агроном Александра Потапова.
Колӧ пасйыны, Александра Вениаминовна 40 сайӧ во зільӧ видз-му овмӧсын. Сылӧн кывъяс серти, Комиын зільысь агрономлы, пӧжалуй, медсьӧкыд. Мед бура заптыны кӧрым да быдтыны град выв пуктас, оз ков видзӧдны, кор гӧрӧны-кӧдзӧны да мый вӧдитӧны мукӧд регионын, сы вӧсна мый муыс да поводдяыс абу ӧткодь. Да весиг и миян республикаса кар-районын торъялӧ. Медтӧдчанаыс – бура тӧдны да радейтны ассьыд му, сэки пӧ тшыгла некод оз кув.
Медся чӧскыд – Сосногорскын
И сідз, медбур агроном ним вӧсна ордйысьӧмын медводдза места босьтіс Сосногорскса тепличнӧй овмӧсысь шӧр агроном Светлана Фетисова. Мӧд местаыс – «Пригороднӧйысь» Сергей Булатовлӧн, коймӧдыс – Коми Республикаса чери овмӧс агропромышленнӧй комплекс шӧринысь эксперт Алексей Мацкевичлӧн. Вермысьяслы вичмис 60, 40 да 20 сюрс шайт, куст вундалан-тшӧтшӧдан инструмент да почёта диплом.
–Светлана Александровна, ті ёна дасьтысинныд конкурс кежлас? Сьӧкыд вӧлі? – юалі вермысьлысь.
–Веськыда кӧ шуны, эг. Весиг думыштны эг куж, мый лоа вермысьӧн, ыджыд опыта агрономъяс чукӧртчисны да. Но а сідз, агроном быд лун мыйкӧ выльтор тӧдмалӧ, миян уджын, торйӧн нин Войвылын, зільтӧгыд нинӧм оз артмы. И ме быд лун мыйӧкӧ велӧдча.
Тайӧ ордйысьӧмын юалӧмъясыс вӧліны интереснӧйӧсь. Медым на вылӧ вочавидзны, мӧвпалі аслам овмӧс йылысь. Мед федеральнӧй тшупӧдын петкӧдчыны, ковмас юр вемӧс нӧшта на песыштны, мед Коми мунымӧс бура петкӧдлыны, – юксис сьӧлӧмкылӧмнас Светлана Александровна.
А Андрей Юдин ассяньыс содтіс, мый агробиотехнология институтын зільысьяс отсыштасны.
–Светлана Александровна, ті шуинныд, мый юалӧмъяс вылӧ вочавидзигӧн мӧвпалінныд асланыд овмӧс йылысь. Кыдзи асьныд чайтанныд, ёна-ӧ чӧскыд ӧгуреч-помидор быдтанныд?
–Йӧзыс окотапырысь ньӧбӧны, сідзкӧ, чӧскыд. Весиг «Пригороднӧй» овмӧсысь миян уджъёртъяс ошкӧны. Да и Россия пасьталаын бура инасьӧ пуктасным. Меным, кыдз агрономлы, колӧ муртавны кык-куим во вылӧ водзӧ, мед и муыс вӧлі вына, пуктасыс бура быдмис, гаг эз сёй… Веськыда кӧ шуны, аслам уджӧй зэв ёна кажитчӧ, ме ас местаын.
Ошкыштіс Светлана Фетисоваӧс (ёртасьӧны) и Ухтаысь ас вылас уджалысь Елена Тверская, сылысь пӧ эм мыйӧ велӧдчыны. Елена эз пырӧдчы ордйысьӧмӧ (позьӧма пырӧдчыны налы, кодъяслӧн стажыс куим воысь абу этшаджык), а локтӧма видзӧдны, кыдзи ставсӧ котыртӧмаӧсь. Дас ӧти во Елена зільӧма строительствоын, а сэсся лоӧма окота быдмӧгъясӧн ноксьыны. Некымын во нин быдтӧ да вузалӧ сідз шусяна микрозелень. Ӧні коймӧд курсын велӧдчӧ агрономӧ Кировса агробиология да инженерия институтын.
–Войвылын видз-му овмӧс удж – тайӧ аслыспӧлӧс, рочӧн кӧ, вызов: верман али он. Тадзи мырсьылісны и миян пӧль-пӧч, и бать-мам. Миян историяын, казьтыштны кӧ мый вӧчисны видз-му овмӧсын уджалысьяс, уна юӧр эм. Мыйта вын найӧ пуктісны, мед ӧні ми вермим вӧдитчыны му-виддзӧн… Агрономъясӧс, кодъяс уджалӧны парникын либӧ видз-муын, колӧ пыдди пуктыны. Тайӧ конкурсыс петкӧдліс, мый аграрий удж зумыд киын, – пасйис регионысь видз-му овмӧса министр Сергей Елдин.
Кыдзи пасйылі нин, медводдза места босьтысь кутас водзӧ ордйысьны июль 1-10 лунъясӧ Мордовияын федеральнӧй тшупӧдын. Сэні вермысьлы вичмӧдасны 1 миллион, мӧд местаысь – 500 да коймӧдысь – 300 сюрс шайт.
Син серти оз артмы
Колӧ пасйыны и сійӧс, мый конкурскӧд йитӧдын ордйысьысьяслӧн да гӧсьтъяслӧн вӧлі позянлун пыравны А.В.Журавский нима агробиотехнология институтса лабораторияӧ. Экскурсиясӧ нуӧдіс сэні зільысь, химия наукаса кандидат Ольга Броварова. Петкӧдліс, кутшӧм приборъясӧн вӧдитчӧны, медым тӧдмавны мулысь агрохимия составсӧ да вӧчны анализ, кыдзи колӧ вынсьӧдны му, мед босьтны бур урожай. Сідзжӧ туялӧны и быдмӧгъяс (медсясӧ картупель), уна-ӧ сэні калий, фосфор, нитрат да с.в.
–Талун миян лабораторияын позянлуныс унджык, ӧнія кадлы лӧсялана приборъясӧн могмӧдісны да. Наука боксянь туялам, ог нин «син серти», а приборӧн, кӧні сорсьӧмыс оз вермы лоны да и ставыс вӧчсьӧ ӧдйӧджык, – висьталӧ Ольга Владиславовна.
Сылӧн кывъяс серти, миян республикаын кызвын муыс дерново-подзолистӧй, а сідзкӧ пӧ, абу вына. Муыс шома, васӧд, уна сэні алюминий, кӧрт, марганец, и та понда быдмӧгас фосфорыс этша. Медым мусӧ вынсьӧдны, колӧ сюйны удобренньӧ, но оз ылӧсас шлапкыны, а тӧдӧмӧн. Да нӧшта на и быд быдмӧг улӧ колана мында.
–Ольга Владиславовна, тіян дорӧ шыӧдчылӧны видз-му овмӧсъяс либӧ торъя йӧз?
–Анализсӧ вӧчам наука ради, а овмӧсъяс да йӧзыс медсясӧ агрохимслужбаса лабораторияӧ сійӧ либӧ мӧд юалӧмӧн шыӧдчылӧны, миян лабораториялӧн аккредитацияыс абу да. Но сӧвет кӧ корасны, дерт, туйдам, кыдзи да мый бурджык вӧчны. Ме ачым абу агроном, а накӧд зіля. Чайта, агроном зэв тӧдчана профессия. Му тӧдтӧг да радейттӧг нинӧм оз быдмы. <>
Екатерина Макарова. Снимокъясыс авторлӧн.