Пӧрысьясӧс да вермытӧмаясӧс Россияын талун дӧзьӧритӧны 1.050 государственнӧй да частнӧй стационарын. Эм татшӧмыс и Комиын: юркарын Тентюковса да Кӧджпомса социальнӧя могмӧдан керкаяс, Улыс Човса интернат, Кулӧмдін районын Зимстанса керка-интернат да мукӧд.
Коді сэтчӧ веськалӧ? Вермас-ӧ вӧзйысьны ачыс олӧма мортыс либӧ инвалидыс? И эм-ӧ верстьӧ челядьлӧн позянлун инавны татшӧм учреждениеас дӧнзьӧдчысь пӧрысь бать-мамсӧ?
Тайӧ да мукӧд юалӧм вылӧ республикаса юралысьлӧн Общественнӧй приёмнӧйын вочавидзисны йӧзӧс социальнӧя доръян специалистъяс.
Регионын социальнӧй технология сӧвмӧдан шӧринӧн веськӧдлысьӧс вежысь Нина Жильцова:
–Татшӧмсяма учреждениеӧ вермас веськавны морт, кодлы колӧ социальнӧй дӧзьӧр. 2024 восянь татшӧм кывкӧртӧдсӧ вӧчӧ миян шӧринбердса торъя комиссия. Сэтчӧ пырӧны йӧзлысь дзоньвидзалун видзан министерствоысь, соцзащитаысь, социальнӧя могмӧдан керка-организацияысь, Россияса Краснӧй крестса татчӧс юкӧнысь специалистъяс, омбудсмен да «Старость в радость» благотворительнӧй фондысь экспертъяс.
Комиссияыс чукӧртчылӧ быд вежон. Пӧрысьӧс да вермытӧмаӧс социальнӧя могмӧдан керкаясӧ ӧчередын талун ылӧсас 170 морт. Лыдпасыс вежласьӧ. Овлӧ, мортыс шыӧдчӧ некымын татшӧм учреждениеӧ. Кӧн-кӧ сійӧс дасьӧсь овмӧдны, но мортыс кутшӧмкӧ помка вӧсна оз кӧсйы сэтчӧ мунны.
Социальнӧй дӧзьӧрла комиссияӧ вермас шыӧдчыны ачыс пӧрысь мортыс, опекуныс либӧ доверенносьта кывкутысь. Документсӧ позьӧ пыртны миян шӧринӧ либӧ матысса соцучреждениеӧ.
Кодлысь шыӧдчӧм видлалӧ комиссияыс? Медводз, лючки вежӧра олӧма мортлысь, кодлы колӧ стационарын дӧзьӧр. Мӧд-кӧ, вежӧрнас торксьӧмалӧн опекунлысь.
Специалистъяс быд боксянь донъялӧны, сяммӧ-ӧ шыӧдчысьыс ветлӧдлыны да видзӧдны ас бӧрсяыс. Мортыслӧн кӧ деменция либӧ вежӧрыслӧн мукӧдсяма торксьӧм, сійӧ кӧ оз гӧгӧрво, мый вӧчӧ, сылӧн кӧ абу матысса да рӧдвуж, кодъяс вермасны сы бӧрся видзӧдны, комиссия вӧзъяс сійӧс инавны социальнӧй дӧзьӧра керкаӧ. И бӧръя кадӧ татшӧмыс медся уна.
И мӧдарӧ, пӧрысь мортыс либӧ вермытӧмаыс кӧ олӧ лючки семьяын, да сы бӧрся дӧзьӧрыс бур, социальнӧя могмӧдан керкаӧ сылы туйыс пӧдса. Комиссия вермас вӧзйыны матыссаыслы содтӧд отсӧг, медым кокньӧдны гортас пӧрысь бать-мамсӧ видзигӧн. Дерт, рӧдвужыс вермасны и мӧдысь шыӧдчыны комиссияӧ, медым олӧма мортсӧ либӧ вермытӧмасӧ иналісны социальнӧя могмӧдан керкаӧ.
Мыйкӧ кӧ та кузя гӧгӧрвотӧм, позьӧ звӧнитны (88212) 30-13-50 (содтӧд 218) номера телефон пыр.
Сыктывкарын олысьясӧс социальнӧя доръян комплекснӧй шӧринысь юкӧнӧн веськӧдлысь Дарья Шулепова:
–Кабала-документсӧ позьӧ пыртны миян шӧринӧ, юркарын Карл Маркс уличаса 227-ӧд керкаӧ 9 час асывсянь 17.30 час рытӧдз, пекничаӧ 16 часӧдз, чассянь кыкӧдз – пажын. Позьӧ звӧнитны 24-89-50 номера телефон пыр.
Миян специалистъяс гӧгӧрбок видлаласны став документсӧ, ветласны шыӧдчысь ордас, видзӧдласны, кыдзи сійӧ олӧ, эмӧсь-ӧ матыссаяс да позьӧ-ӧ сійӧс социальнӧя могмӧдны гортас. Ставыс тайӧ колӧ комиссиялы.
Кывкӧртӧд вӧчӧм бӧрын комиссияыс мортыслы юӧртас, кутшӧм учреждениеӧ сійӧс ыстасны али колясны гортас. Шуасны кӧ инавны социальнӧя могмӧдан керкаӧ, ковмас петкӧдчыны врачьяслы.
Пӧрысьӧс да инвалидӧс стационарӧ оз босьтны, терапевт кӧ казялас туберкулёз да мукӧд сикас вуджан пӧрӧс. Мортыс кӧ кежласьӧ вежӧрнас, да сійӧс колӧ бурдӧдны лекарствоӧн, иналасны психоневрология учреждениеӧ.
Мужичӧйлы да нывбабалы Ухтаын республикаса кризис шӧринӧн веськӧдлысь Ирина Ауталипова:
–Абу гуся, ӧткымын семьяын верстьӧ челядьыс увтыртӧны да весиг нӧйтӧны пӧрысь бать-мамсӧ. Овлӧ, пӧль скӧрмылас да бедьнас кучкалас гӧтырсӧ. Миянӧ вӧзйысьӧны керка-патератӧг кольӧмаяс. И, дерт, тшӧкыда шыӧдчӧны дзескыдінысь петӧмаяс. Мортыс 20 во пукалӧма сутшкасьысь сутуга сайын, вӧля вылас керка ни карта, челядь ни гӧтыр. Сэсся унджыкыс воштӧмаӧсь дзоньвидзалунсӧ, лоӧмаӧсь инвалидӧн.
Ставнысӧ найӧс овмӧдам недыр кад кежлӧ, кытчӧдз оз инасьны социальнӧя могмӧдан керка-интернатӧ.
Ковмылӧ отсавны и лючки олысь пикӧ воӧмалы. Сідз, неважӧн олӧма мортлӧн гортас киссьӧма пачыс. Ломтысьны пӧ оз позь, гортас кӧдзыд. Кытчӧдз эз дзоньтавны пачсӧ, мортыс оліс миянын. Таӧдз война кадся челядь лыдӧ пырысь ӧти аньлӧн гортас дзоньтасьӧмаӧсь. И ремонт чӧжыс сійӧ тшӧтш оліс миян шӧринын.
Медым олыштны миянын, колӧ петкӧдлыны паспорт, СНИЛС, пенсия-удждон йылысь да врачсянь справка. Дзескыдінысь мездысьӧм морт став кабала-документсӧ вермас босьтны колониясьыс петігас.
Миянӧ позьӧ звӧнитны (88212) 30-48-06 (содтӧд 201) номера телефон пыр.
Тентюковса социальнӧя могмӧдан керкаӧн веськӧдлысь Евгений Попов:
–Апрель 1 лунӧ керка-интернатным вежис нимсӧ. Кор комиссия вӧчӧ кывкӧртӧд, мый мортыслы колӧ социальнӧй дӧзьӧр, сылы сетӧны торъя программа, кӧні пасйӧма, кытчӧ вермас инасьны.
Миян керкаын кык юкӧн, ӧтиас олӧ 235 морт, а психоневрологияас – 100. Овмӧдам 55 арӧсысь олӧмаджык нывбабаясӧс да 60 арӧсысь пӧрысьджык мужичӧйясӧс, а сідзжӧ тыр арлыда первой да мӧд группаа вермытӧмаясӧс.
Некутшӧм ӧчередтӧг овмӧдам война кадся челядьӧс, тылын зільысьясӧс, реабилитируйтӧмаӧс да нӧшта мукӧд льготаа войтырӧс.
Найӧ олӧны миянын дон вештытӧг. Татшӧм жӧ кокньӧд и войтырлы, кодъяслӧн чӧжӧсыс овны судзсьымӧнысь 1,5 мында либӧ этшаджык. Пенсия, мукӧд сикас пособие воӧ налӧн тшӧт вылӧ. Ни ӧти ур налысь ог босьтӧй.
Мукӧдыслы ковмас петкӧдлыны семьяас быд морт вылӧ шӧркодя артыштӧм чӧжӧс йылысь справка да вештыны миян керкаын олӧмысь став рӧскодсӧ либӧ кутшӧмкӧ юкӧн. Но шӧркодь чӧжӧссьыс 75 прӧчентысь унджык оз босьтны. Банк та мындасӧ вуджӧдӧ миян тшӧт вылӧ, а кольӧм 25 прӧчентсӧ – олӧма мортыслы либӧ вермытӧмаыслы.
Миян керкаӧ овмӧдчигӧн мортыскӧд кырымалӧны сёрнитчӧм, тӧдмӧдӧны, мый позьӧ, а мый оз ков вӧчны. Быдӧнлы вичмӧдӧны олан жыр, морт вылӧ 4 квадрата метр, луннас нёльысь вердӧны-юктӧдӧны, вичмӧдӧны кӧм-паськӧм, узьлан кӧлуй да улыс дӧрӧм. Учреждениеын эм пинь лечитысь врач, терапевтъяс, УЗИ, физиокабинет, ЛФК, бассейн, няйтӧн да ваӧн бурдӧдчанін. Ыджыд залын петкӧдлам концертъяс. Торъя жыръясын позьӧ ворсны бильярдӧн, шашки-шахматӧн, тотшкӧдчыны пызанвывса теннисӧн.
Ставсӧ вӧчӧма, медым бурмӧдны-кокньӧдны пӧрысь йӧзлысь да вермытӧмалысь олӧмсӧ.
Миян керкаын найӧ олӧны куим во. Та бӧрын комиссия видзӧдӧ, колӧ-ӧ водзӧ нюжӧдны программасӧ. Овлӧ, мортыслӧн бурмӧ дзоньвидзалуныс, рӧдвужыс сыысь гажтӧмтчӧны, да и ачыс кӧсйӧ гортас овны. Сэки сійӧ мунӧ миянысь. И таысь ставнымлы нимкодь.
Стационарӧ позьӧ инасьлыны и кутшӧмкӧ кад кежлӧ. Шуам, матыссаясыс мӧдӧдчӧны отпускӧ, а пӧль-пӧчсӧ кольны некодкӧд. Дерт, та могысь комиссияӧ колӧ шыӧдчыны водзвыв. Сідз шусяна передышка вылӧ позьӧ кольлыны кык вежонсянь тӧлысьӧдз. Дженьыдджык кад кежлӧ ог босьтӧй, документсӧ дырджык кад ковмас чукӧртны. Но тайӧ услугасьыс ковмас мынтыны 35-55 сюрс шайт. Та дырйи тӧд вылӧ босьтӧны, сяммӧ-ӧ мортыс ачыс мыссьыны, пасьтасьны, сёйны да с.в.
Тентюковса керкаӧ олӧмаӧс да вермытӧмаӧс 6 тӧлысь чӧж позьӧ вайӧдлыны и выльлунсянь пекничаӧдз 8 час асывсянь 18 час рытӧдз. Найӧс сэні тшӧтш вердасны-юкталасны, бурдӧдасны да гажӧдасны. Тайӧ олӧмаяслӧн аслыссяма детсад. Эм кӧ кокньӧд-льгота, дӧзьӧрсьыс оз мынтысьны, абу кӧ, ковмас вештыны тӧлысьнас сёян-юан артавтӧг 5-7 сюрс шайт.
Талун миян керкаын олӧ дзескыдінысь петӧм 37 морт. Ӧвтыштчыны татшӧмсьыс ог вермӧй. Некодлысь оз позь мырддьыны социальнӧй тӧжд вылӧ правосӧ, весиг татшӧмыслысь. Олӧны найӧ мукӧдыскӧд ӧтлаын. Зык-венӧдз эз на волыны. А мӧдасны кӧ кампужитчыны, киритам сёрнитчӧмсӧ да вӧтлам…
<> Николай Размыслов. Снимокъясыс авторлӧн да ӧтуввезйысь.