Комын вит во сайын, 1991 вося январын, Сыктывкарын чукӧртчылісны коми войтыр да котыртісны ассьыныс ӧтмунӧм.
Март 27 лунӧ тшупӧда паслы сиӧм аддзысьлӧм вылӧ республикаса кар-районысь волісны ӧтмунӧмын водзмӧстчысьяс – котырыслы подув пуктысьяс, ӧні зільысьяс да том йӧз, кодъяс водзӧ кутасны нуӧдны ас войтыр сӧвмӧдан уджсӧ.
Медиаэксперт Инесса Орёл вӧзйис чукӧртчӧмаяслы видзӧдлыны аскиа лунӧ да корсьны-туйдыны ӧтмунӧмлысь водзӧ вылӧ нырвизьяс. Стратегияа сессия нуӧдан опытсӧ сійӧ босьтӧма «Лидеры России» конкурсӧ да «Мастерская новых медиа» федеральнӧй проектӧ пырӧдчӧмӧн.
–Меным зэв нимкодь, мый татшӧм ногӧн и ме юкси аслам опытӧн ӧтмунӧмса ёртъяскӧд, – висьталіс Инесса Николаевна.
Комын вит воыд абу ичӧт кадколаст. Ӧтмунӧм петкӧдліс ассьыс вынсӧ, уджалан сямсӧ. Но и локтан вояс кежлӧ «Коми войтыр» водзын уна мог сулалӧ.
Буретш та йылысь и сёрнитісны Ёртасян керкаын чукӧртчылігӧн Коми Республика пасьталаысь воӧмаяс. Ветеранъяс висьтасисны кольӧм нэм помын вужвойтыр ӧтмунӧм ловзьӧдӧм, кок йылӧ сувтӧм йылысь, казьтыштісны Коми му сӧвмӧдӧмӧ ыджыд пай пуктӧм уджъёртъяссӧ.
«Коми войтырын» ӧнія зільысьяс да томулов юксисны талунъя удж кузя мӧвпъяснас. Журналист Ольга Савенко петкӧдліс «Коми войтырлӧн» медводдза съезд йылысь документальнӧй фильм, ӧтмунӧм исполкомса президиумӧ пырысь Зоя Остапова казьтыштіс Владимир Тиминлысь «Чужан кывным асьнымӧс на видзӧ» кывъяс, а Диана Холопова пасйис, мый ӧтмунӧмын ёна зілисны коми гижысьяс. Сосногорскса технологическӧй техникумын велӧдчысь Злата Витязева висьталіс студент землячествояс йылысь, татшӧм котыръясын пӧ ми велӧдчам овны ӧтув. Сыктывкарса университетысь студентка Светлана Ивашева сёрнитіс искусство гимназияын чужан му да ас кыв дорӧ муслун пестӧм-сӧвмӧдӧм йылысь. «МИ» котырӧн веськӧдлысь Элина Шлопова тӧдмӧдіс том йӧзӧн збыльмӧдан уджтасъясӧн.
«2036 – миян ӧтувъя аскиа лун» нырвизь корсян сессия дырйи чукӧртчӧмаяс пуксялісны дас ӧти пызан сайӧ, медым ӧтув вочавидзны уна сикас юалӧм вылӧ. Быд пызан сайын вӧліны и арлыда, и том войтыр, и найӧ сюся кывзісны ёрта-ёртыслысь мӧвпъяссӧ, подулалісны ассьыныс видзӧдлассӧ.
А юалӧмъясыс збыльысь вӧліны зэв коланаӧсь. Сідз, быдӧн висьтасис, мый ачыс вермас вӧчны войтырлысь оласног, кыв, культура видзӧм могысь. Нимкодь вӧлі кывны, кутам пӧ судзӧдны да лыддьыны коми газет-журнал. Коми семьяяс пӧ мед шудаӧсь вӧліны, уна челядяӧсь, а шондіыс югзьӧдіс налысь олӧмсӧ. Мед пӧ ставлӧн вӧлі удж, бур нажӧтка. «Коми войтыр» ӧтмунӧмлысь вӧзйӧмъяссӧ пӧ власьт тэчас мед век кутіс тӧд вылас да збыльмӧдіс найӧс.
–Сёрнисӧ куим боксянь эськӧ донъялі, – висьталіс нырвизь бӧръян сессиясӧ нуӧдысь Инесса Орёл. – Ӧти-кӧ, сыӧ пырӧдчисны арлыднас торъялана йӧз. Кор ӧти пызан сайын пукалӧны и ӧтмунӧм лӧсьӧдысьяс, и уджсӧ водзӧ нуӧдысьяс –тайӧ быд общественнӧй котырлы зэв колана. Мӧд-кӧ, «Супергерой», «Кадлӧн ю» да мукӧд ворсӧм отсӧгӧн найӧ петкӧдлісны, мый нин вӧчӧма да мый колӧ на вӧчны. Ӧта-мӧдкӧд восьса да веськыд сёрнитӧг уна мӧвп вермис эськӧ висьтавтӧм кольны. И коймӧд-кӧ, лои индӧма матысса вояс кежлӧ могъяс. Тайӧ нин индӧ, мый сёрниыс весь оз коль, быдӧн ачыс ас водзас сувтӧдіс мог да кутас зільны збыльмӧдны сійӧс. Ми ставным аддзим: «Коми войтыр» дась водзӧ уджавны.
Тӧдӧмысь, тайӧ чукӧртчылӧмлӧн медыджыд доныс сыын и эм, мый сійӧ ӧтувтіс томъясӧс и олӧмаясӧс, велӧдіс найӧс кывны-гӧгӧрвоны ёрта-ёртсӧ. Ӧтувъя вынӧн, ӧтувъя зільӧмӧн ӧд сӧмын позяс венны став сьӧкыдлунсӧ, лӧсьӧдны аслынымлы шуда да бур олӧм.
–Радлӧмлы помыс абу, ставӧн комиӧн сёрнитӧны.
Меным, карын быдмӧм мортлы, тайӧ зэв колӧ, ӧд ме ачым велӧдчи комиӧн сёрнитны да тадзи содта тӧдӧмлунӧс.
Сьӧлӧмӧс шонтӧ и сійӧ, мый татчӧ чукӧртчисны йӧз, кодъяс уна во нин сӧвмӧдӧны Коми мунымӧс. Тайӧ и депутатъяс, политикъяс, общественнӧй котыръясын водзмӧстчысьяс, и велӧдысьяс, журналистъяс, гижысьяс. Йӧз, кодъяскӧд нимкодь ӧти пызан сайын пукавны.
Ас кадӧ ме зіли «МИ» котырын, и томуловлӧн тӧжд-могыс ӧнӧдз вӧрзьӧдӧ сьӧлӧмӧс. Ме кӧсъя, медым челядь сёрнитісны чужан кывнас. Медым ми гӧрдитчим асланым муӧн. Медым быд мортлӧн вӧлі ас нянь, ас йӧв. Медым Комиӧ Россия пасьталаысь волісны шойччыны, татчӧс мичнас нимкодясьны, чӧв-лӧньнас ловсӧ кокньӧдны. Медым Коми дзоридзаліс, сӧвмис, эз яндысь петкӧдлыны ассьыс вермӧмъяс, шедӧдӧмторъяс. И ме тӧда, мый тайӧ кӧсйӧмъясыс абу сӧмын менам, а ставнымлӧн, – висьталіс Ксения Таскаева.
* * *
А помасис коми войтырлӧн аддзысьлӧмыс кыпыд концертӧн.
Сьылісны Лидия Логинова, Василий Рочев, «Зарни туис» ансамбль, нимкодьӧдісны Одыбысь, Межадорысь, Эжваысь котыръяс.
А «Асъя кыа» ансамбльбердса национальнӧй студияысь челядь и мичаа сьылісны, и гажаа йӧктісны. <>
Павел Симпелев. Снимокъясыс ӧтуввезйысь.