Надежда Петракова ӧнӧдз шоныда казьтылӧ Кокыльын кольӧм челядьдырсӧ. А паспортас чужанінсӧ сідз и пасйӧма: «Когиль-охотбаза».
Тайӧ вӧралан базаас олӧма-уджалӧма Собянинъяслӧн ыджыд семья – Фёдор Пантелеевич, Аимаисса Иосифовна да челядьыс. Аимаисса (йӧзыс чуксалӧмаӧсь сійӧс Аннаӧн) чужлӧма Вуктыл районса Вӧзин грездын. Бать-мамыс ичӧтнас на вайӧмаӧсь сійӧс Кокыльӧ. Фёдор чужӧма Уньядінсянь неылын Гарёвкаын. Вӧр участокӧ локтӧма тшӧтш бать-мамыскӧд. Тані найӧ тӧдмасьӧмаӧсь, радейтчӧмаӧсь да ӧтлаасьӧмаӧсь. И вочасӧн семьяыс содӧма, сьӧрсьӧн-бӧрсьӧн чужӧмаӧсь челядь. Быд во – выль олысь. Медводдзаӧн Валентина, сы бӧрын Анатолий, сэсся Галина, Николай, Ольга, Илья, Катерина, Фёдор, Надежда, Алексей.
Семьяса кӧзяиныс вӧралӧма-прӧмышляйтӧма да дыр шӧйтӧма-вошласьӧма пармаын. Гӧтырыс челядьыскӧд ӧтнас кольлігӧн быдторйӧ велалӧма: мотора пыжӧн журъявны, ружьеысь лыйсьыны, чери кыйны. Уджалӧма гидрология постын. Нӧшта на и Мишкинъёльса лесопунктын вӧр заптысьяслы нянь пӧжавлӧма. Некымын лункосмысьт рабочӧйясысь кодкӧ волывлӧма пыжӧн да босьтлӧма чӧскыд кӧра пӧсь тупӧсьяссӧ. Ок, и чӧскыд пӧжас артмывлӧма Анналӧн! Водз асывсяньыс нин ань пач вом дорын бергавлӧма. Челядьыс садьмасны, а пызан вылын чӧскыд шаньга да черинянь.
Олӧмаӧсь ас овмӧсӧн. Гид-картаын – мӧс, кук, баля, чипан. А сідзкӧ, пызан вылын век ас йӧв, яй, кольк, вый. Град выв пуктас вӧдитӧмаӧсь и. Пызь, сакар, шыдӧс, макарон, чай да мукӧдтор батьыс вайлӧма Приуральскӧйысь пыжӧн.
Бать-мамыс ёна уджалӧмаӧсь. На вылӧ видзӧдӧмӧн и челядьыс быдмӧмаӧсь зільӧсь. Быдӧн ас удж вӧсна кывкутӧма: ӧти тасьті-пань мыськӧ, мӧд керкаын пелькӧдчӧ, коймӧд ва ваялӧ, нёльӧд посниджыкӧс видзӧ, витӧд… Ӧти кывйӧн, некод весь оз ов.
Гожӧмнас артельӧн скӧтлы турун пуктӧмаӧсь. Гырысьяс ытшкӧны-куртӧны да зорӧдӧ чӧвтӧны, а ичӧтджыкъяс бипур дорын ноксьӧны, пажын дасьтӧны. Гожӧм-ар тшак-вотӧс чукӧртӧмаӧсь – вӧралан базасалы колӧма абу сӧмын ку, пӧтка да чери сдайтны, но и тусь-тшак.
Гуляйтнысӧ, дерт, удитлӧмаӧсь жӧ. Тӧвнас лызь-даддьӧн ислалӧмаӧсь, лымъя кар кыпӧдлӧмаӧсь, горс кодйылӧмаӧсь, лымморт вӧчалӧмаӧсь.
Велӧдчӧмаӧсь Приуральскӧйын. Школабердса интернатын олӧмаӧсь да гортас волывлӧмаӧсь сӧмын каникул дырйи.
–Гортысь, дерт, ёна гажтӧмтчим, – висьталӧ Надежда. – Батьным сёрнитчыліс вертолёт кузя, да ми виччысьӧмӧн виччысьлім сійӧс посёлокса аэропортын. Лёк поводдя вӧсна кӧ эз волы, шогӧ усьлім. Сы пыдди воигас кутшӧм нимкодь вӧлі! Бордъя машинаыс миянӧс веськыда грездӧ пуксьӧдліс, а каникул помасьӧм бӧрын сэтысь жӧ босьтліс. Тӧвнас мӧд туйыс эз вӧв, а тулыс-гожӧм-арнас бать пыжӧн новлӧдліс.
Надежда шуӧ, сэтшӧм лӧсьыд пӧ вӧлі Кокыльын! Орччӧн олӧмаӧсь и дед-бабыс. Сэтшӧма пӧ радейтім ас керканымӧс, паськыд пӧлатя ыджыд пачнымӧс, кытчӧ ывлаын уялӧм бӧрын котӧрӧн кайлім шонтысьны. А нӧшта пӧ паччӧрын позис номсасьыштны – сэні мам косьтіс яй, чери, тусь…
Кадыс мунӧма водзӧ. Челядь быдмӧмаӧсь да ӧта-мӧд бӧрсяыс лэбышталӧмаӧсь бать-мам борд увсьыс. Гортас волывлӧмаӧсь медводз каникул дырйи, сэсся отпускалігӧн, гырысьджыкъясыс асланыс челядькӧд нин. Надялы дас нёль арӧс тырӧм бӧрын семьянас вуджӧмаӧсь овны Приуральскӧйӧ. Сэк кежлӧ мӧдаръюгыдӧ мунӧмаӧсь Анналӧн да Фёдорлӧн бать-мамыс. Охотбаза тупкысьӧма.
1987 воын Надежда помалӧма дасӧд класс да пырӧма велӧдчыны медучилищеӧ. Кытчӧ муннысӧ, абу падъялӧма – шуӧма талявны райбольничаын зільысь ыджыдджык чойяс кок туйсӧ. Сійӧ воас кувсьӧма батьыс, да мамыс Приуральскӧйысь локтӧма Мылдінӧ, челядь дорас матӧджык. Сентябрын мукӧд первокурсниккӧд тшӧтш картупель идралӧм-керӧм бӧрын Надя медводдзаысь воӧма мам ордас Фрунзе уличаса керкаӧ.
Каникул дырйиыс студентка матысяньджык тӧдмасьӧма уджнас, санитаркаалӧма райбольничаса хирургия отделениеын, кӧні зільӧма Екатерина чойыс. А 1990 воын акушерка специальносьтӧн босьтчӧма уджавны райбольничаса роддомын. 2019 воын сійӧс тупкисны да, велӧдчӧма педиатрияын сестринскӧй делӧӧ да кутӧма нуӧдны врач-педиатркӧд да фельдшеркӧд приём.
Надежда Петракова дзоньвидзалун видзан юкӧнын зільӧ 35 во нин. А гырысьджыкъясыс и сыысь на дыр. Екатерина Смалюхивская хирургияын медсестраалӧ 39 во, Галина Кондрашова пӧшти та дыра жӧ рентгенлаборанталӧ. 2011 восянь санитаркаалӧ Валентина Максимова. Райбольничаын жӧ УЗИ вӧчӧ Александр Николаевич племянникыс. Татшӧм ногӧн Собянинъяслӧн медицина стажыс матӧ нэмӧн-джынйӧн. А Выль во да юбилейяс кындзи медтӧдчана гажыс – Медицинаын уджалысь лун. Сӧмын Оля чойыс, Ольга Фёдоровна Богданова, йӧзӧс бурдӧдӧмкӧд некыдз абу йитчӧма – сійӧ банкын уджалӧ.
Чойясӧс ӧтувтӧ нӧшта му дорӧ муслун. Валентиналӧн ПУРП-ын ас керка, неважӧнӧдз вӧдитіс овмӧс. Катерина верӧсыскӧд кыпӧдісны мам керка пыддиыс кык судтаа коромина. Видзӧны кӧза. Чӧскыд йӧлыс, сырыс да выйыс оз быравлы. Галина Санкт-Петербург дорын дачаас чипан вӧдитӧ. Карса челядьсӧ да внукъяссӧ колькйӧн чӧсмӧдлӧ.
Надежда ньӧбӧма Абарын керка. Вӧр шӧрын быдмӧм аньлы карса патераад дзескыд жӧ лоӧма. А тані, Абаршор дорын, кылӧ асьсӧ гортас моз. Гӧгӧр чӧв-лӧнь, вӧр матын. Синсӧ нимкодьӧдӧ град йӧр, теплица, ӧшинь улын дзоридз. Гожӧм-арнас йӧрсьыс петавтӧг позьӧ тшак вотны. Тӧвнас, дерт, деливӧджык – лымйыс уна, а туйсӧ омӧля весалӧны. А туйыс кӧ абу, и ваыс абу, сійӧс машинаӧн ваялӧны да. Верӧсыс тӧвбыд вахтаӧн уджалӧ. Сійӧ трубоукладчикса машинист. Пиыс зільӧ Якутияын плавъялан кранӧн, во джынсӧ навигацияын. А тӧв кежлас буретш гортас воӧ, лым весалан уджыс сылы и вичмӧ.
Бабыс ордын окотапырысь гӧститӧ 14 арӧса Альберт внукыс, став каникулсӧ тані коллялӧ. Мӧд внукыс, Артём, 7 арӧса. Жаль сӧмын, ылын олӧ. Надеждалӧн гуся кӧсйӧмыс – нуӧдлыны кыкнаннысӧ Белоруссияӧ. Сэтчӧ найӧ Леонидкӧд асланыс керкаӧ быд гожӧм ветлӧны. Мича поводдя, зарниа-вижа шобді муяс, лӧсьыд керкаяс, веж паркъяс, сӧстӧм уличаяс бурмӧдӧны сьӧлӧм-лов. Но сэні найӧ – гӧсьтъяс, а тані – кӧзяева. Тані ставыс муса да дона, ёртъяс, матысса йӧз: чой-вок, челядь-внукъяс (Валентина Фёдоровналӧн весиг правнук нин эм), племянник-племянничаяс, батьладорсяньыс тьӧткаяс… Рӧдвужыс уна, кызвыныс районын олӧны.
–Ас йӧз дорад гажаджык, – эскӧдӧ Надежда Петракова. – Кӧні ми абуӧсь, лӧсьыд. А кӧні ми эмӧсь, сэн медся на лӧсьыд.
Елена Савина.
<> Комиӧдіс Елена Плетцер. Снимокъясыс Надежда Петраковалӧн гортса архивысь.