«Войвыв кодзув» литературно-художествоа журнал коми литература енвевтын ломалӧ 1926 вося октябрсянь. Котыртысьяс лыдас вӧлiны Илля Вась, Тима Вень, Нёбдiнса Виттор. «Ордым» выль петас ӧтувтiс ас бердас енбиа гижысь войтырӧс, и коми литератураным пырысьтӧм-пыр кыпӧдчис выль тшупӧдӧ.
1931 воын журнал йӧзӧдчис «Ударник» ним улын, а 1946 восянь, Айму вӧсна Ыджыд тыш бӧрын, лои «Войвыв кодзув».
Журналсӧ ошкисны республика да страна тшупӧдын. Сылы вичмылісны «Знак Почёта» орден, «Золотой фонд прессы» пас, Коми Республикаса правительствосянь Иван Алексеевич Куратов нима премия.
Тавося гӧгрӧс пассӧ Коми Республика нимӧдас паськыда да кыпыда.
Журналса шӧр редактор Нина Обрезкова кывъяс серти, медшӧр нырвизьӧн лоас томуловкӧд удж:
–Журналлӧн юбилейыс октябрын, но ми мӧвпыштім пасйыны сійӧс 2026 во чӧж. Ӧд сё воыд овлӧ олӧмас ӧтчыд. Окота, мед тайӧ кык кывсӧ – «Войвыв кодзув» – кывлісны унджык йӧз, кодкӧ, гашкӧ, первойысь, а кодкӧ казьтыштас, мый сылӧн челядьдырйиыс бать-мамыс судзӧдлісны радейтана журналсӧ. И друг и налы окота лоӧ видзӧдлыны, а мыйсяма бара татшӧм журнал, кодлы сё во нин, и оз думайт некытчӧ воштысьны.
Во чӧжнас арталӧма некымын уджтас. Медся гырысь пӧвстас – Коми Республикаса Национальнӧй библиотекаын авторъяскӧд, лыддьысьысьяскӧд аддзысьлӧм да журналын сё вося йӧзӧдӧм серти библиографическӧй указатель нимӧдӧм.
–Мӧд тӧдчана уджтас – Сыктывкарса университет подулын «Войвыв кодзув» журналын йӧзӧдӧм гижӧдъяс вомгора лыддьӧм. Коми кафедра дасьтӧ «Юргы, кодзув» чемпионат. Чайтам, вермасьӧмас пырӧдчасны и Сыктывкарса колледжъясын велӧдчысьяс. И миян лоасны выль лыддьысьысьяс, а колӧкӧ, и гижысьяс.
Та кындзи 100 во тыригкежлас журнал дасьтӧ аслас лыддьысьысьлы бур козин. Челядьлӧн Самуил Маршак нима Национальнӧй библиотекакӧд ӧтвылысь лэдзам зонпоснилы сиӧм быдса номер. Уджыс пуӧ нин!
Коми Республикаса национальнӧй политика министерствокӧд ӧтвылысь быд во журнал нуӧдӧ гижысьяслы «Эзысь борд» да лыддьысьысьяслы «Видза, «Войвыв кодзув»!» конкурсъяс.
Дерт, лоасны аддзысьлӧмъяс и коми культура шӧринын, и Иван Куратовлӧн литература музейын. Чайта, артмас миян дасьтыны и ӧти акта пьесаяса небӧг. Ӧд сё вонас журналын йӧзӧдӧма сёысь унджык татшӧм пьеса, и эм, майбыр, кытысь бӧрйыны, – кывкӧрталіс Нина Александровна.
Нэм чӧж журнал ӧтувтӧ коми поэтъясӧс да прозаикъясӧс, отсалӧ быдмыны енбиа том гижысьяслы. Коми литература, литературоведение да литературнӧй критика кызвыннас артмисны-сӧвмисны журнал лист бокъясын.
Ассьыс гижан туйсӧ журналкӧд йитӧ Александр Шебырев:
–«Войвыв кодзув» – менам медся матысса ёрт. Кыдзи и кызвын коми гижысьыслы. Кымын во нин ёртасям? Ой-ёй-ёй! Регыд нелямын во лоӧ! Кадыс тай ньӧввужйӧн лэбӧ. Быттьӧ тӧрыт на ставыс вӧлі, а верстьӧ олӧм туй нин ӧтлаын вуджсьӧма.
Став редакторсӧ да уджалысьсӧ бура тӧдлі, шань да бур йӧз. Но медся топыд йитӧд журналкӧд вӧлі сэк, кор веськӧдліс Алексей Полугрудов. Пыр ышӧдӧ вӧлі: «Виччысям, виччысям гижӧдъястӧ! Эн дышӧдчы, гиж!». Век окота Алексей Владимировичлы аттьӧ шуны.
Уна каднад, дерт, унатор и лои гижӧма. Поэзиясӧ и прозасӧ. И медпервойӧн гижӧдъясыс мунісны «Войвыв кодзув» пыр. Журналыс йитӧ авторъясӧс аслас лыддьысьысьяскӧд. Зэв кывкутана мог. Юркопыр сылы таысь. Ен да бур йӧз отсӧгӧн колӧ ставсӧ вӧчны, мед журналыс и водзӧ на дзирдаліс. Абу ӧд весь шуӧма: «Войвыв кодзув…».
–Зэв окота, мед югнитісны томулов. Найӧ, кодъяс коми нога мӧвпалӧны, кодъяс тыр-бура вермӧны ас кывнас сёрнитны, кодъяслы абу веськодь, мый лоас аски чужан кывкӧд да коми культуракӧд. Эз жӧ на ӧд дзикӧдз бырны татшӧмъясыс? Ме вель уна мортӧс тӧда, коді вермӧ гижны, но кӧсйӧмыс этша. И ышӧдысьыс, буракӧ, орччӧн абу, – кывкӧрталӧ Александр Васильевич.
Лыддьысьны ышӧдысьяснас лоӧны и библиотекаръяс. Удора районын Усогорскса библиотекаын уджалысьяс серти, «Войвыв кодзув» журнал лыддьыны сэні ӧчеред. Тавося февраль 21 лунӧ библиотекаын да челядь творчество керкаын чукӧртчылӧм дырйи казьтылісны коми гижысь Алексей Вурдовӧс. Сылы Чужан кыв лунӧ тырис эськӧ 70 ар. «Войвыв кодзув» журналын Алексей Иванович йӧзӧдчис 2005 восянь кувтӧдзыс. Уна бур гижӧд колис ас войтыр йылысь ас войтырлы лыддьӧм вылӧ. Такӧд йитӧдын журнал редакция шуис гижӧдны Усогорскса библиотекасӧ 2026 волӧн мӧд джын кежлӧ. Мед пӧ и водзӧ лыддясны «Войвыв кодзувсӧ» Удораса олысьяс.
Нималана петас вылӧ социальнӧй учреждениеяс да челядьӧс гижӧдӧны и лыддьысьысьяс. «Коми войтыр» ӧтмунӧмса веськӧдлысьӧс вежысь Мария Кузьбожева пасйӧ:
–«Войвыв кодзув» журналса шӧр редактор Нина Обрезкова неважӧн шыасис миян дорӧ восьса гижӧдӧн со мый йылысь. Журналлы колӧны лыддьысьысьяс. Миянлы, коми войтырлы, колӧны коми кывйӧн сёрнитысьяс, гижысьяс, лыддьысьысьяс. Сiдзкӧ, «Войвыв кодзувлӧн» да «Коми войтыр» исполкомлӧн могным ӧткодь.
Ме гижӧдi «Войвыв кодзув» вылӧ Лӧзымын олысь Катя Сивергинаӧс. Сiйӧ велӧдчӧ 7 классын, зiльӧ петкӧдчыны уна сикас конкурсын, ветлӧ Паджгаса искусство школаӧ. Катяӧс ёна ошкӧ коми кыв велӧдысь Мария Ивановна Сивергина.
Да, содта: Лӧзым сиктын таво некодлы оз во «Войвыв кодзув», и ми Кaтякӧд да сылӧн мамыскӧд сёрнитчим, мый гортас лыддьӧм бӧрын найӧ кутасны сетны журналсӧ сиктса библиотекаӧ. Гашкӧ, лоасны нӧшта комиӧн лыддьысьны окотитысьяс. Журналaс ӧд петӧ сьӧлӧмӧдз йиджана зэв уна выль гижӧд.
Со тадзи, ӧтвылысь, гижысьяс да лыддьысьысьяс отсӧгӧн, и сӧвмӧ талун гижӧда кыв! Чолӧмалам радейтана петаснымӧс гӧгрӧс пасӧн да кутам лача, журналлӧн аскиа луныс лоас! И уна нэм на ломалас коми литература енвевтын «Войвыв кодзув»!
<> Алёна Нестерова. Снимокъясыс авторлӧн.