Вит челядь – уна тайӧ али этша? Кӧть мыйта сэсся, мед сӧмын быд кагук вӧлі радейтана, виччысяна да медся-медся. Тадзи чайтӧ Мылдінысь вит челядя том мам Кристина Варламова.
Кристина чужӧма-быдмӧма Мылдінын. А кӧсйылӧма-ӧ аслыс ыджыд семья? Веськыдасӧ кӧ пӧ, татшӧм думыс абу вӧлӧма. Но мый пӧ Енмыс шуӧма, сідз и лоӧ.
Школа помалӧм бӧрас Кристина мунӧма водзӧ босьтны тӧдӧмлун. Чойыскӧд веськӧдчӧмаӧсь ылі Нарьян-Марӧ да пырӧмаӧсь велӧдчыны сэтчӧс техникумын «Технолог по обработке водных биоресурсов» нырвизьын. Татшӧм специалистыс вермӧ инасьны чери переработайтан предприятиеӧ, чери кыян флотса судноӧ, сёян-юан вӧчанінӧ. Но Кристина профессия сертиыс зільны абу окотитӧма, аварийно-диспетчерскӧй службаын диспетчералӧма. Сійӧ кадас верӧс сайын нин вӧлӧма, кага чужтӧма, а сы бӧрын и нӧшта куимӧс на.
2019 воын шуӧма бергӧдчыны гортас, Мылдінӧ. Ыджыд нылыслы сэки вӧлӧма 6 арӧс, ичӧтыслы – муртса арӧс. Воӧм мыстиыс олӧмаӧсь мамыс дорын, сэсся кӧртымалӧмаӧсь патера. Медбӧрын казённӧй оланіныд дышӧдӧма, да и ас юр сюянін окота вӧлӧм лӧсьӧдны. Мам капитал весьтӧ ньӧбӧма пу керкаысь куим жыръя патера. Посни челядьыскӧд ёна ноксьӧма-отсасьӧма Кристиналӧн мамыс, Любовь Андреевна, мыйысь нылыс помтӧг аттьӧалӧ сійӧс.
А сэсся нывбаба вочаалӧма олӧмас зумыд мыджӧд – зон абу повзьӧма нёль челядьсьыс, босьтчӧма тӧждысьны, быдторйын отсасьны. Шань да гӧгӧрвоысь – татшӧм мортӧс Кристина и кӧсйӧма аддзыны аскӧдыс орччӧн. Алексейкӧд вермӧмаӧсь варовитны часъясӧн, кадыс лэбовтлӧма тӧдлытӧг. Уна челядя мам шуӧ, сыкӧд пӧ кокньыд да лӧсьыд, омӧль кыв некор он кывлы.
Алексей Лиходедов вужнас Знаменкаысь. Киа-пода, зіль, некутшӧм уджысь оз пов. Неважӧнсянь ас вылас уджалӧ, машинаяс дӧзьӧритӧ-дзоньталӧ. Мырсьӧ асывсяньыс рытӧдзыс, но и гортсаясыслы кад вичмӧдӧ. Челядькӧд ворсны-ноксьыны отсӧг вылӧ волӧ и вокыс.
–Миян быд здук пасъялӧма-арталӧма, – водзӧ висьтасьӧ Кристина. – Вит челядьлы мамалӧмыд – кывкутана удж: колӧ вевъявны быдлаӧ да быдтор, и быдӧнкӧд. Асывсяньыс чеччӧдны да чукӧртны-ыстыны школаӧ, сэсся пелькӧдчыны, пусьыны. Бӧрыннас нуӧдны ставнысӧ кружок-секцияӧ. Бур кӧть, машина эм. Гортӧ воӧм мысьт – ичӧтыскӧд гортса удж вӧчны, рытъя нур дасьтыны, сэсся бара ӧтиӧс нуӧдны, мӧдӧс босьтны. Пырджык сизим час рыт кежлӧ прӧстма. Ог норась, тайӧ быдлунъя тӧжд-нок.
Семьяын мукӧдыс весь оз жӧ овны. Горт гӧгӧрыс отсасьӧны: тасьті-пань мыськавны, джодж чышкыны, меддзоляыскӧд пукыштны. Да весиг и 9 тӧлысся Тимофейлӧн, позьӧ шуны, аслас удж – бура сёйны, чӧскыда узьны да ворсны ыджыдджык чой-вокыскӧд.
Медыджыдыс, Милена, квайтӧд классын нин велӧдчӧ, волейболӧн да баскетболӧн ворсӧ, радейтӧ серпасасьны-лепитчыны. Дас арӧса Катя нёльӧд классын, сьылӧ да 9 арӧса Денискӧд йӧктӧ, самбоӧ на пырӧдчӧ дай. Асыввывса тышкасянногӧ велӧдан секцияӧ ветлӧ и первоклассник Данил.
Челядьыс олӧны сӧгласа, ӧта-мӧднысӧ дорйӧны, ёртасьӧны, кӧть эськӧ и венӧ волывлӧны. Дзолюк чужӧм йылысь юӧрсӧ вочаалӧмаӧсь бура, сӧмын нывъясыс чоюкӧс виччысьӧмаӧсь, мед унджыкӧн лоны. Алексейлы нимкодь жӧ вӧлӧма, и мыйлакӧ стӧча тӧдӧма – чужас пи.
–Сьӧкыд-ӧ быдтыны вит челядь? Абу, но ставыс воӧчӧжсьӧ опытӧн. Быд кага кӧ виччысяна, радейтана да муса, лыдыд веськодь, – эскӧдӧ Кристина. – А сідзсӧ этша али уна тайӧ, быдӧнлӧн аслас видзӧдлас. Чайта, мукӧдыс оз лысьтны кык челядьысь унджык чужтынысӧ сы вӧсна, мый сьӧмыс оз тырмы, полӧны сьӧкыдлунъясысь, либӧ отсӧгсӧ некодсянь виччысьны. И таысь найӧс некод оз мыжды. Сы пыдди уна челядяяс тшӧкыда кывлӧны: «Кытчӧ нӧ сы мындасӧ ваянныд?», либӧ весиг: «Тӧдӧмысь, пособие ради». Ме кӧть эг кӧсйыв ыджыд семья, ӧні весиг ог тӧд, кыдзи эськӧ олі челядьтӧг.
Семья кӧсйӧ ас керка лӧсьӧдны. Ньӧбӧмаӧсь нин мутор, кӧні сэсся выльмӧдасны важиник стрӧйбасӧ да босьтчасны вӧдитны овмӧс. Мир уличаса уна патераа керкаыс киссянвыйын. Прокуратуралӧн тшӧктӧм серти администрациялы колӧ вуджӧдны сэн олысьяссӧ мӧдлаӧ 2027 воӧдз. А сэккості гозъя кыпӧдӧны пывсян: Алексей вокъясыскӧд тшупӧмаӧсь бур сруб. Аслад пывсянад мыссьыны-корӧсясьнытӧ сё майбыр! А нӧшта семьянас чукӧртчылӧны фильм видзӧдны либӧ гуляйтны петалӧны, гожӧмнас чери кыйны ветлӧны, тӧвнас – ватрушкаӧн исласьӧны.
–Ньӧти ог жалит, мый гортӧ бергӧдчи. Ме шуда! – кывкӧрталіс Кристина Варламова. – Пӧся радейта ассьым челядьӧс да нимкодяся налӧн вермӧмъясӧн. Радейта мамӧс да Алексейӧс, аттьӧала найӧс отсӧгысь. Миян керканым тыр челядь серамӧн. Дерт, овлӧ и сьӧкыдлуныс, но ыджыд семьяыд – тайӧ помтӧм шуд! <>
Наталья Дидушко.
Комиӧдіс Елена Плетцер.
Снимокъясыс Кристина Варламовалӧн гортса архивысь.