Росгвардия управлениеса вневедомственнӧй охраналӧн Коми Республикаын 14 филиал. Подразделение борд улын предприятие-организациялӧн куим сюрсысь унджык гырысь стрӧйба, 600 сайӧ велӧдчан учреждение, 2.750 гӧгӧр патера, быдсикас эмбур видзанін. 1969 восянь вневедомственнӧй охраналӧн син улын олан керка-гараж.
Комиын Росгвардия управлениеса вневедомственнӧй охранаысь кадръяс юкӧнӧн веськӧдлысь Надежда Сапожниковакӧд мойвиис ветлыны Емдін районӧ да тӧдмасьны сэтчӧс росгвардеечьяслӧн быдлунъя уджӧн.
Айкатылаын миянӧс вочааліс Емдін районса вневедомственнӧй охрана отделениеӧн веськӧдлысь Денис Лебедев. Сійӧ висьталіс:
–Асланым уджын медводз подуласям 2016 вося июль 3 лунӧ вынсьӧдӧм «Россия Федерацияса национальнӧй гвардия войска йылысь» 226-ӧд номера федеральнӧй оланпас вылӧ.
Миян сотрудникъяс видзӧдӧны, став коланаыс-ӧ вӧчсьӧ Микуньын да Айкатылаын государстволысь, биару да мусир перъян предприятиеяслысь, ас вылӧ зільысьяслысь стрӧйба-эмбур видзӧм-дорйӧм могысь. Водзті миян борд улын вӧлі и Зӧвсьӧрт, но 2016 воын, кор вневедомственнӧй охранасӧ МВД-ысь вуджӧдісны Росгвардияӧ, тайӧ карсӧ киритісны миян маршрутысь. Тыдалӧ, сэні оз гусясьны-кампужитчыны.
Миян отделениеным, позьӧ шуны, интернациональнӧй. Айкатыласаысь ӧтдор тані зільӧны Микуньысь, Зӧвсьӧртысь, Архангельск обласьтса Яренскысь да Княжпогост районысь зонъяс да мужичӧйяс. Кулӧмдін районса Югыдъяг посёлокысь Никита Шаталовӧс татчӧ ыстісны служитны МВД-лысь Воронежса институт помалӧм бӧрын.
Вневедомственнӧй охранаса сотрудниклӧн тӧжд-могыс уна. Служба дырйиыс сійӧ, дерт, медводз дорйӧ государстволысь да войтырлысь, предприятие-организациялысь стрӧйба-эмбур, вузасянінъяс да культура керкаяс. Кутшӧмсюрӧ ведомствоын эм и ӧружие да пуля-порок, а больничаын – наркотика лекарство. Ставыс тайӧ сигнализация улын жӧ.
Емдін районын вневедомственнӧй охрана постъяс абуӧсь. Но кӧнкӧ кӧ личкасны «тревога кнопка», каска-бронежилета, рацияа, ӧружиеа, наручник-дубинкаа, газ баллона да мукӧд спецсредствоа кык морт здук мысти нин воасны сэтчӧ.
Таысь ӧтдор сотрудникъяс кӧ машинанас мунігӧн казяласны код юра мортӧс, кампужитчысьӧс, ёрччысь-тышкасьысьӧс, гусясьысьӧс, пыр жӧ сувтасны да лӧньӧдасны, нуӧдасны мыжасӧ полицияӧ.
Сідз, мӧйму ноябрын Микуньын йӧзӧс социальнӧя доръян службаысь ань лавкаын ньӧбӧма вермытӧмлы сёян-юан. Орччӧн сулалысь тыр арлыдтӧм кык зон казялӧмаӧсь, мый ньӧбасьысьыс вежӧма вит сюрс шайта банкнота, а коляс сьӧмсӧ пуктӧма нопъяс. Найӧ вӧтчӧмаӧсь нывбаба бӧрсяыс да керкаас пыранінас мырддьӧмаӧсь сумкасӧ.
Миян сотрудникъяс пыр и туялӧмаӧсь грабитысьяссӧ да нуӧдӧмаӧсь полицияӧ. Панӧмаӧсь пӧ нин уголовнӧй делӧ.
Вневедомственнӧй охранаса сотрудникъяс пырӧны ППС, ГИБДД, ОМОН, СОБР, Росгвардияса да МВД-са подразделениеяслӧн ӧтувъя наряд-патрульӧ. Ковмылӧ видзӧдны пӧрадок бӧрся и гырысь праздник-гаж дырйи уна йӧзаинын.
Вневедомственнӧй охрана отделениелӧн ӧти жырйын кык том морт пызан сайын мыйкӧ лыддисны да кадысь кадӧ гижышталісны. Вӧлӧмкӧ, стажёръяс. Тӧдмаси. Кирилл Митюшевлы 19 арӧс. Ачыс Айкатылаысь, татчӧс школа помалӧм бӧрын велӧдчӧма слесаравны Микуньса профучилищеын. Кӧсъя пӧ водзӧ служитны Росгвардияын. А та могысь колӧ бура тӧдны оланпасъяс, песны асьтӧ спортӧн да кужны вӧдитчыны спецсредствоясӧн.
–Том йӧз стажируйтчӧны куим тӧлысь. Водзті тайӧ кадыс вӧлі кык пӧв дырджык. Но и та мындаыс абу тырмымӧн. Армияын ме служиті Костромаын, ВДВ-ын. Та бӧрын кыкысь кырымавлі 1,5 вося контракт. Сэсся нин бӧр локті чужан Айкатылаӧ да инаси вневедомственнӧй охранаӧ, – гӧгӧрвоӧдіс Денис Сергеевич.
Коридорса ыджыд пӧвйӧ ӧшлӧма грамотаяс. Тані вӧлӧма волейбол кузя зэв бур команда. Унаысь вермылӧмаӧсь кар-сиктса, районса да республикаса ордйысьӧмъясын. Но во куим нин оз ворсны. Воддза сотрудникъясыс петӧмаӧсь пенсия вылӧ, а кодкӧ мунӧма сиктсьыс. Кыдз висьталіс Денис Лебедев, волейбол командасьыс кыкӧн и кольӧмаӧсь.
–Миян юкӧнын оз тырмы вит морт. Талун куимӧн инасьӧны нин. Зэв сьӧкыд ышӧдны том йӧзӧс шыӧдчыны татчӧ. Ӧд районын эм «Транснефть-Север», «Газпром» акционер котыръяс. Сэсся уджыс эм и Войвыв кӧрт туй вылын да Микуньса депоын. Миян районысь ӧтдор служитысьыс пӧ оз тырмы Сосногорскын, Усинскын, Вуктылын, Ухтаын, Печораын да Мылдін районын. Гӧгӧрвоана, сэні том йӧз вермасны жӧ инасьны биару да мусир перйысьяс дорӧ, – висьталіс Денис Сергеевич.
–И век жӧ удж вылӧ выль сотрудникъясӧс иналӧм боксянь Рытыв-Войвыв федеральнӧй кытшын ми медводзынӧсь. Да и Россия пасьталаын бур тшӧт вылынӧсь, – пырӧдчис сёрниӧ Надежда Николаевна.
Кадръяс вӧсна кывкутысь Айкатылаын сюся видзӧдаліс Емдін районса вневедомственнӧй охрана отделениеын служба кузя став документ-журналсӧ, индіс кутшӧмсюрӧ тырмытӧм вылӧ.
Та бӧрын мӧдӧдчим Зӧвсьӧртӧ. Сэтчӧс администрацияын миянӧс виччысисны Емдін районын занятосьт служба юкӧнӧн веськӧдлысь Надежда Карякина, Зӧвсьӧртса администрацияысь специалистъяс да сэтчӧс фанера вӧчан заводысь вӧвлӧм уджалысьяс, мӧйму мартсянь предприятиесьыс унаӧс мездӧмаӧсь да.
Надежда Николаевна юӧртіс налы, коді вермас инасьны вневедомственнӧй охранаӧ.
Медводз, дерт, видзӧдӧны арлыд вылӧ. Служба вылӧ босьтӧны 50 арӧсысь томджыкъясӧс. Тӧдчана, медым мортсӧ эз мыждывны оланпас торкалӧмысь. Весиг пӧ дзескыдінсянь спецоперация вылӧ вӧзйысьысьлы Росгвардияӧ туйыс пӧдса. Сідз жӧ виччысьӧны велӧдчӧм мортӧс, коді помаліс 11 класс либӧ шӧр спецучилище. Дзоньвидзалун боксянь служба вылӧ босьтӧны А да В категорияа войтырӧс.
Мӧйму ноябрӧдз служба вылӧ сӧмын на инасьӧм морт некымын тӧлысь стажёралӧма. Та дырйи и удждоныс, и социальнӧй отсӧгыс вӧлӧма сотрудник серти ёна ичӧтджык. Ӧні стажёрлы контракт кырымалӧм бӧрын медводдза лунсяньыс мынтысьӧны сотрудниклы моз. Службаӧ пырӧдчыны сылы отсалӧ наставник. Том специалистӧс велӧдӧм могысь корлӧны прокуратураын, следственнӧй управлениеын да право доръян мукӧд тэчасын зільысьясӧс.
Гӧгӧрвоана, удждоныс да сьӧма отсӧгыс йитчӧма и уджалан стажкӧд. Кымын дырджык зілян, сымын содӧ. Том морт медводдза тӧлыссяньыс нин вермас нажӧвитны 45-50 сюрс шайт. Сійӧ кӧ олӧ служитанінсяньыс 20 километрысь ылынджык, позьӧ овмӧдчыны матӧджык. Та дырйи сылы отсаласны патерасьыс вештысьны – быд тӧлысь удждон дорас содтасны 15 сюрс шайт, а гӧтыра-челядялы – нӧшта унджык. Во помас бур уджысь сетӧны 20 сюрс шайт, овлӧ, и кык оклад ыджда премия. Таысь ӧтдор содтӧд сьӧм вермасны мынтыны бур уджысь быд тӧлысь. Уна йӧза гаж дырйи дежуритӧмысь да урчитӧм кадысь дырджык уджысь вештасны содтӧд сьӧм. Тырвыйӧ вештысясны больничнӧйысь да 45 лун отпускалӧмысь. Бурдӧдчыны-шойччыны позьӧ страна пасьталаын Росгвардиялӧн санаторийясын. Туйысь рӧскодсӧ вештасны вонас ӧтчыд и росгвардеечлы, и семьясьыс ӧти мортлы. Сотрудниклысь дзоньвидзалунсӧ страхуйтӧма. 12,5 во служитӧм бӧрын позьӧ петны пенсия вылӧ.
Вневедомственнӧй охранаын служба бӧрын сотрудникъясӧс окотапырысь босьтӧны и Росгвардияса спецназӧ, ОМОН-ӧ, СОБР-ӧ. Пенсия вылӧ петӧмаясӧс виччысьӧны и мусир да биару перъян предприятиеясын.
Зӧвсьӧртса администрацияӧ чукӧртчӧмаяс пиысь унаӧн арлыд сертиыс оз нин вермыны инасьны вневедомственнӧй охранаӧ, но Надежда Николаевна да Денис Сергеевич корисны, медым мужичӧйяс мӧвпыштісны челядьныслӧн аскиа лун йылысь.
Школа бӧрын ныв-зонмӧс вермасны ыстыны Росгвардиялӧн велӧдчан учреждениеясӧ, кӧні найӧс дон босьттӧг овмӧдасны, кӧмӧдасны-пасьтӧдасны да вердасны-юкталасны. И велӧдчигас, и вузсӧ помалӧм бӧрын том специалистӧс оз босьтны армияӧ, оз ыстыны спецоперация вылӧ. Республикаса военкоматкӧд сёрнитчӧм серти армияын службаысь мездӧмаӧсь Росгвардияса 15 том сотрудникӧс, на лыдын куимӧс – Емдін районын.
–Кандидаткӧд медводдзаысь аддзысьлігӧн видзӧда синмас, казяла кӧ би кинь, гӧгӧрвоа, тайӧ – миян морт. Ныв-зонлы да бать-мамыслы колӧ гӧгӧрвоны, мый миян ведомствоын службаыс зэв бура отсалӧ мортыслы сувтны кок йылас, пырӧдчыны асшӧр олӧмӧ. Росгвардияса быд сотрудник вӧсна тӧждысьӧны, видзӧдӧны, мый сійӧс майшӧдлӧ. Ковмас кӧ, отсалас и психолог. Кодсюрӧ миянсянь вуджлӧ мӧд удж вылӧ, а сэсся бӧр вӧзйысьӧ, но оз нин быдӧнӧс босьтны, – висьталіс Надежда Сапожникова.
<> Николай РАЗМЫСЛОВ. Снимокыс авторлӧн.