Октябрь 23-24 лунъясӧ муніс республикаса «Райда-2026» дасӧд вермасьӧм. Дас куим муса коми ныв пӧвстысь жюри да видзӧдысьяс бӧрйисны медся авъясӧ да шуисны сійӧс Райдаӧн.
Тӧдмасьӧй! Тавося Райданым – Кулӧмдін районса Керчомъя сиктысь дас квайт арӧса Дарья Катаева. Сылы жӧ вичмис видзӧдысьяссянь «Медся муса ныв» нимпас.
–«Райда» ордйысьӧмын вермӧмыс лои меным зэв кыпыд да сьӧлӧм вӧрзьӧдана лоӧмторйӧн. Ме аттьӧала ставнысӧ, коді отсасис меным тайӧ туяс. Нимкодь, мый усис шуд петкӧдлыны чужан Кулӧмдін районӧс да вайны сылы зэв ыджыд вермӧм.
Ме серти, Райдаыс – тайӧ шань, енбиа да зумыд руа ныв, коді радейтӧ ассьыс культура да чужан кыв, пыдди пуктӧ важ оласног да видзӧдӧ водзӧ.
Вермысьӧн лоӧмыс – ас вылӧ ыджыд кывкутӧм босьтӧм. Колӧ лоны тайӧ нимсӧ дорйысьӧн да ыззьӧдны мукӧдӧс видзны коми войтырлысь озырлунсӧ, – юксис сьӧлӧмкылӧмнас миян Райданым.
Октябрь 23-24 лунъясӧ Сыктывкар, Печора, Усинск, Ухта да Сосногорск каръясысь, Эжва, Луздор, Кулӧмдін, Койгорт, Изьва, Кӧрткерӧс, Сыктыв да Удора районъясысь 13 муса коми ныв пырӧдчис республикаса «Райда-2026» дасӧд вермасьӧмӧ. На пӧвстысь жюри да видзӧдысьяс бӧрйисны медся тӧлка, зіль, енбиа, быдлаӧ нырччысь, чужан кыв, традицияяс да культура медбура тӧдысь коми нылӧс да шуисны сійӧс Райдаӧн.
Конкурсыс пансис Коми Республикаса войтырлӧн Ёртасян керкаын да помасис регионса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театрын кыпыд гала-концертӧн.
Нывъясӧс виччысис вит вермасьӧм. Медводз висьталісны ас йывсьыныс ӧтуввезйын, гижисны видеоролик.
Мӧд конкурс – тӧдӧмлун донъялан да коми кывйӧн вӧдитчан конкурс. Сэні коліс вочавидзны коми ныв туӧм-быдмӧм-сӧвмӧм йылысь юалӧм вылӧ.
Коймӧд тшупӧдыс – обряд петкӧдлӧм. Нывъяс казьтыштісны кага пывсьӧдӧм-лелькуйтӧм, вӧрӧ ветлӧмвотчӧм, горт олӧм да рытпукасьӧм, тундраын кӧлысясьӧм, тунасьӧм, коми ног гажӧдчӧм да йӧзкостса мукӧд традиция.
Нёльӧд вермасьӧм – сям петкӧдлӧм. Нывъяс асланыс отсасьысьясыскӧд сьылісны-йӧктісны, мастеритісны, кывбур лыддисны, мойдчисны, ичӧт спектакль петкӧдлісны да весиг ворсӧдісны видзӧдысьясӧс.
Бӧръяӧн коліс сцена вылын карнанӧн «Югыд-артӧн» кыӧм мича паськӧмӧн ветлӧдлыны.
Нывъяслӧн ставыс бура артмис. Видзӧдысьяслӧн сьӧлӧм бурмис. Унаӧн кианыс кутісны нывъёртъяссӧ ышӧдан кывъяса кабала.
Жюриӧ пырисны «Коми войтыр» дінмукостса ӧтйӧза ӧтмунӧмӧн веськӧдлысь Олег Лажанев, ас вылӧ уджалысь Вячеслав Попов, Коми Республикаса войтырлӧн Ёртасян керкаӧн веськӧдлысь Григорий Хатанзейский, регионса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театрын ворсысь Данил Чудов, «Северная околица» котырысь артист Николай Черных, Сыктывдін районса администрацияын культура да спорт управлениеӧн веськӧдлысь Андрей Порошкин, 2024 воын «Райда» конкурсын вермысь Татьяна Пономарева.
Конкурс донъялысьяс висьталісны кывкӧртӧдсӧ гала-концерт дырйи.
Медводдзаӧн лои Дарья Катаева. Сійӧ шедӧдіс «Райда» ним. Дарья чужӧма Керчомъя сиктын, велӧдчӧ Ю.А.Спиридонов нима Коми Республикаса юралысьбердса искусство гимназияын. «Райдаын» сійӧ петкӧдчис Кулӧмдін районсянь. Дарьялӧн водзмӧстчӧмыс кажитчис и театрын пукалысьяслы. Сылы тшӧтш вичмис видзӧдысьяслӧн «Медся муса ныв» нимпасын козин.
Мӧдӧн лои Лидия Габова. Сылӧн «Катшасин» ним. Лидия чужӧма Кӧрткерӧс районса Трӧшсиктын, уджалӧ Эжва районса коми культура шӧринын. Нимӧдіс Эжва район.
Коймӧдӧн лои Александра Матвеева. Сылы вичмис «Пӧлӧзнича» ним. Александра чужӧма Кулӧмдін районса Мыс сиктын, олӧ да уджалӧ Койгорт районса Гриваын коми культура шӧринын. Петкӧдчис Койгорт районсянь.
Есения Рассыхаева лои вермысьӧн «Зарни тусь» нимпасын. Ныв вӧсна ӧтуввезйын кипасалісны медунаӧн – 2.194 морт (19 процент). Есения чужӧма Кулӧмдін сиктын. Ӧні велӧдчӧ Тима Вень нима Коми Республикаса культура колледжын. Ӧттшӧтш артисталӧ Коми Республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театрын. Есения дорйис Сыктывкар.
Коми Республикаса юралысь Ростислав Гольдштейн нимсянь нывъясӧс да видзӧдысьясӧс чолӧмаліс регионын национальнӧй политикаса министр Роман Носков:
–Коми войтырлӧн культураын ань пыр вӧлі и кольӧ горт сьӧлӧмӧн да чужан му гӧлӧсӧн. Буретш нывбаба кияс пыр кӧленаысь кӧленаӧ вуджӧ войтырлӧн лолыс. Конкурсыс восьтӧ быд ныв водзын позянлун гӧрдитчӧмӧн висьтавны став республикалы аслас ичӧт чужан му аслыспӧлӧслун йылысь.
Быд нылӧс «Райда» котыртысьяс пасйисны торъя нимпасын: «Юмов вотӧс» –Амелия Чупрова (Изьва район); «Визув ёль» – Амина Игнатова (Кӧрткерӧс район); «Войвыв дзоридз» – Ксения Лымина (Усинск); «Еджыд юсь» – Злата Витязева (Сосногорск); «Сьӧлӧмшӧр» –Дарья Рубцова (Луздор район); «Зиль-зёль» – Екатерина Вурдова (Удора район); «Асъя кыа» – Анна Попова (Сыктыв район); «Нюмбана шӧвктуг» – Ульяна Чупрова (Ухта); «Югыд кодзув» – Надежда Гумарова (Печора).
«Райда» конкурсӧ быд пырӧдчысьлы вичмисны козинъяс гаж котыртысьяссянь, спонсоръяссянь, кар-районса администрациясянь да землячествояссянь, депутатъяссянь, общественникъяссянь.
А ми «Коми му» газет лыддьысьясӧс кӧсъям содтӧд тӧдмӧдны вермысьяскӧд. Со мый ас йывсьыныс висьталӧны авъя нывъяс.
«Райда» нимпаса Дарья Катаева кывъясысь:
–Котырын ме медічӧт – чой да вок олӧны нин асшӧра олӧмӧн, та понда ӧнӧдз на менӧ гортын лыддьӧны кагукӧн. Дзолядырсянь мам-бать велӧдiсны радейтны чужан му, дӧзьӧритны да быд ногыс видзны сiйӧс. Тшӧкыда ми ӧтлаын ветлывлам вӧр керкаӧ, тшак-тусь вотам, чери кыям. Пармаысь петiгӧн аттьӧалам вӧр-васӧ сӧстӧм сынӧдысь да чӧсмасянторъясысь. Менам котыр век отсалӧ меным да некор оз коль ӧтнамӧс сьӧкыд кадӧ.
Мам да бать ичӧтсянь велӧдiсны гортгӧгӧрса быдсикас уджӧ: пуктыны турун, идравны скӧт, дӧзьӧритны град выв пуктас. Мам вылӧ видзӧдӧмӧн велӧдчи нин пӧжасьны. Ӧд ас пӧжалӧм няньысь да пирӧг-шаньгаысь чӧскыдыс нинӧм абу!
Ас йывсьыс висьтасьӧ «Катшасин» нимпаса Лидия Габова:
–Ичӧтсянь ме зіля пырӧдчи миян Нёбдінса культура керка олӧмӧ: йӧкті, петкӧдчи спектакльясын, корсюрӧ сьывлі. Сійӧ лои меным мӧд гортӧн, местаӧн, кӧні чужис менам творчество дорӧ муслун. Меным тайӧ век кажитчыліс, и ме эг вермы мӧвпыштны аслам верстьӧ олӧмӧс сценатӧг.
Ӧкмысӧд класс бӧрын пыри В.Т.Чисталёв нима Коми Республикаса культура колледжӧ. Тайӧ каднас ме видлі ачымӧс уна пӧлӧс рольын, часі стрелкасянь Чебурашкаӧдз, весиг удиті петны верӧс сайӧ, сӧмын – спектакльын. Аттьӧ став велӧдысьыслы, кодъяс чужтiсны ме пытшкын коми культура дорӧ муслун да ас вынӧ эскӧм.
А куим во мысти локтi уджавны Эжваса коми культура шӧринӧ. Артмӧ, мый менам олӧмӧй ичӧтсянь йитчӧма культуракӧд да сценакӧд.
«Пӧлӧзнича» нимпаса Александра Матвеева кывъясысь:
–Ме ола тыр олӧмӧн: менам эм радейтана верӧс, кык челядь, удж, творчество да уна интерес.
Коми культура шӧринын аслам куим йӧктан котыр. Меным зэв любӧ занимайтчыны челядькӧд, отсавны налы восьтыны ассьыныс сямсӧ да аддзыны, кыдзи вочасӧн найӧ сӧвмӧны.
Медся ёна ме радейта ассьым Грива сиктӧс. Тайӧ местаас, кӧні мунӧ менам олӧмӧй, кӧні олӧны матысса йӧз, кӧні ме уджала, пырӧдча спортӧ да творчествоӧ, тані ме кыла ачымӧс збыльысь гортын моз. Меным окота, медым сиктӧй сӧвмис, медым сэні юргисны сьыланкывъяс, мунісны гажъяс, а челядь окотапырысь пырӧдчисны спортӧ да творчествоӧ. Ме лыддя ачымӧс восьса сьӧлӧма да сьӧлӧмсянь уджалысь мортӧн. Котыр, спорт, культура да дона сикт дорӧ муслун отсалӧны меным мунны водзӧ да збыльмӧдны выль могъяс.
Висьтасьӧ «Зарни тусь» нимпасын вермысь Есения Рассыхаева:
–Нёльӧд класс помалӧм бӧрын ме пыри велӧдчыны искусствояс гимназияӧ художество юкӧнӧ. Тайӧ кадыс лоис олӧмын зэв тӧдчанаӧн. Ме сӧвми, быдми, тӧлксямми, лои йӧз дiнӧ сибыдджыкӧн. Танi велалi бура серпасасьны, вӧчасьны сюмӧдысь да сёйысь, станӧн кыны дӧра.
Тайӧ кадӧ ме пыдiсянь пырӧдчи и коми кыв велӧдӧмӧ. Некор оз вунны миян велӧдысь Лидия Яковлевна Зваричлӧн урокъясыс. Дзик сiйӧ чужтiс миян сьӧлӧмъясын коми кыв да культура дiнӧ муслун. Лидия Яковлевна отсалiс меным гижны кывбуръяс да йӧзӧдны «Горадзуль» газетын.
Ме зэв ёна радейта ассьым чужанiнӧс, нимкодяся татчӧс олӧмӧн, окотапырысь сёрнита да сьыла комиӧн, эска, мый и водзӧ лоа шудаӧн ас му вылын!
* * *
Дасӧд «Райда» вермасьӧмсӧ сиисны Коми Республикаын Сикт да Россияын войтырӧс ӧтувтан вояслы.
Конкурссӧ панысьяс – «Коми войтыр» ӧтмунӧм да Коми Республикаса национальнӧй политика министерство. Гажсӧ котыртісны «Коми войтыр» ӧтмунӧм, коми том йӧзлӧн «МИ» котыр, Коми Республикаса войтырлӧн Ёртасян керка да Коми Республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театр.
<> Алёна Нестерова. Снимокъясыс ӧтуввезйын «Коми войтыр» котырысь.