1985 вося август 19 лунӧ Коми АССР-са веськӧдлысь Иван Морозов шыӧдчӧма КПСС-са шӧр комитетӧ коми челядьлы журнал лэдзны корӧмӧн. Иван Павлович гижӧ шыӧдчӧмас, мый республикаын детсадъясын да начальнӧй школаясын коми кыв велӧдысь зонпосниыс 20 сюрсысь унджык. Налы лэдзӧны коми небӧгъяс, дасьтӧны радио- да телепередача, а налы сиӧм журналыс абу. КПСС Коми обком корӧ быть лэдзны татшӧмсӧ, мед сійӧ разаліс республика пасьтала да веськаліс быд коми кага киӧ.
Петассӧ дасьтыны урчитісны ВЛКСМ Коми обкомлы да Коми АССР-са гижысь котырлы. Тиражсӧ индісны 15 сюрс.
1986 вося июль тӧлысся медводдза петасысь лыддям: «Журнал нимыс «Би кинь». Мед жӧ тайӧ би киньыс некор оз чусавлы, а пыр ӧзъяс мирнӧй енэж улын да югзьӧдас-сӧстӧммӧдас, озырмӧдас том войтырлысь сьӧлӧмъяссӧ!».
Сэксянь коли 40 во. Талун «Би кинь» и водзӧ чукӧртӧ ас борд улас коми челядьӧс да коми кыв велӧдны окотитысь зонпосниӧс. Журналын йӧзӧдчӧны коми гижысьяс да Россияса художникъяс, а сідзжӧ асьныс челядь – гижны да серпасасьны сӧмын на босьтчысьяс. Тшӧкыда сэні йӧзӧдсьӧны и пызанвывса ворсӧмъяс, ас киӧн вӧчасьны велӧданторъяс, юржугланъяс.
«Би кинь» водзӧ сӧвмӧ. Ӧні журналсӧ позьӧ оз сӧмын лыддьыны, но и кывзыны. Лист бокас сетсьӧ авторӧн шыӧдӧм гижӧд: кывбур, висьт либӧ мойд.
Би кинь шӧр геройыс ышӧдӧ зонпосниӧс пырӧдчыны быдсикас конкурсӧ. Со и тшупӧда пас кежлӧ кык вермасьӧм панӧма. Ӧтиыс мунӧ Коми Республикаын да Ямал-Ненеч асшӧр кытшын. «ЗАГАДКА. НӦДКЫВ. АМАМАТСИ» ӧтуввезса ворсӧмӧ пырӧдчысьяслы Би кинь вӧзйӧ тӧдмавны ханты, коми да роч кывъя нӧдкывъяс. Быд ворсысьлы вичмас электрон сертификат, а вермысьяслы – дипломъяс. Вочакывъяссӧ позьӧ ыстыны май тӧлысь 31 лунӧдз. Уджтассӧ збыльмӧдны отсалӧ Лабытнанги карса асму туялан музей.
А Эжваса коми культура шӧринкӧд да «Шуда котыр» ӧтмунӧмкӧд ӧтув «Би кинь» редакция паніс серпасасьны окотитысьяслы конкурс. «Шуда котыр – «Би киньын»!» республикаса вермасьӧмын медбур уджъяс мичмӧдасны журнал лист бокъяс. Найӧс нимӧдасны апрельын «Чужан лунӧн, Би кинь!» кыпыд гаж дырйи. Семьялы сиӧм ас серпасӧн позьӧ юксьыны апрель 3 лунӧдз.
Гӧгрӧс паскӧд йитӧдын уджыс мунӧ оз сӧмын зонпосникӧд, но и верстьӧкӧд. Коми Республикаса челядьлы Самуил Маршак нима Национальнӧй библиотекаын панісны «Би кинь – медбур ёрт!» марафон. Республикаса муниципальнӧй да школаса библиотекаяслы вӧзйӧны дасьтыны журналын йӧзӧдӧмторъяс подув вылын аддзысьлӧм-чукӧртчӧмъяс. Тайӧ сетас позянлун ышӧдны челядьӧс лыддьысьны комиӧн, тӧдмасьны коми петасӧн да юксьыны уджъёртъяскӧд ас выльпыртӧмъясӧн. Став петкӧдчӧмсӧ колӧ индыны #Бикинь40во пасӧн. Медбур уджтасъяссӧ лоӧ йӧзӧдӧма журналлы сиӧм методика сборникын библиотека сайтын. Вермысьяссӧ ошкасны библиотекаӧн котыртӧм республикаса лаборатория дырйи июнь тӧлысьӧ. Марафонсӧ нуӧдны отсалӧ регионса национальнӧй политика министерство. Чукӧртӧм гижӧд-снимок подув вылын лаборатория дырйи мунас и «гӧгрӧс пызан» сайын сёрни. Библиотекаръяс юксясны асланыс видзӧдласӧн, кыдзи бурджыка вӧдитчыны журналӧн да мый содтыны сы лист бокъясӧ.
Тайӧ куим медшӧр удж кындзи вобыднас виччысьӧ и уна мукӧдтор. Сідз, Коми Республикаса велӧдан да наука, национальнӧй политика министерствояскӧд, «Коми войтыр» ӧтмунӧмкӧд, регионса гижысь котыркӧд да велӧдӧм сӧвмӧдан институткӧд ӧтув мартын пансяс «Би киньлы» сиӧм фестиваль. Быд детсадлы да школалы вӧзъясны нуӧдны журналӧн тӧдмӧдан гаж. Тайӧ чукӧртчылӧмъяс дырйи бӧръясны енбиа челядьӧс, кодъяс воласны Сыктывкарӧ республикаса гаж вылӧ. Налы лоӧ вӧзйӧма мичаа лыддьыны журналысь кывбур, аслыныс гижны кывбур, висьт либӧ мойд, петкӧдчыны «Би киньын» йӧзӧдӧм пьесаӧн, серпасасьны да мукӧдтор. Фестивальыс мунас Коми Республикаса Ёртасян керкаын, кӧні котыртласны нималана гижысьяскӧд аддзысьлӧмъяс, ас киӧн вӧчасян удж, пызанвывса ворсӧмъяс, ёрта-ёрткӧд тӧдмасьӧм, тшай юӧм.
Гӧгрӧс пас водзын «Юрган» телеканалса «Чолӧм, дзолюк!» телепередачаысь Кикуруллю да Ваткыль геройяс волісны Печать керкаӧ тӧдмасьны Би кинькӧд. Тайӧ аддзысьлӧмсӧ сигӧртіс журналлы сиӧм петас. Республикаса фестивальӧ пырӧдчысьяслы журналӧн тӧдмасигӧн лоӧ вӧзйӧма видзӧдны тайӧ роликсӧ.
«Би кинь» редакция дасьтӧ и журнал судзӧдысьяслы козинъяс. Тавося быд петасын йӧзӧдсьӧны тшупӧда паслы сиӧм лист бокъяс. Ас гижӧдъясӧн юксисны нин велӧдӧм сӧвмӧдан Коми Республикаса институт, Эжваса коми культура шӧрин, Самуил Маршак нима да Сыктывкарса челядьлы библиотекаяс. Пырӧдчасны и мукӧд уджъёртъяс.
Кыдз и век, Би киньӧс гажӧдчыны виччысьӧны республикаса став кар-районысь зонпосни. Журнал редакция нимкодьпырысь волӧ библиотекаӧ, школаӧ, детсадйӧ тӧдмӧдны ичӧт войтырӧс коми петасӧн да йӧзӧдӧ енбиа зонпосни йылысь юӧр «Коми кодзув» рубрикаын.
Тшупӧда паса гаж лоӧ нуӧдӧма и районын, кӧні медунаӧн судзӧдӧны «Би киньсӧ». Сійӧс редакция дасьтӧ школаӧдз велӧдӧмын национальнӧй мытшӧдъяс лабораториякӧд ӧтув. Зонпосниӧс лыддьысян гажӧн чолӧмаласны и Кикуруллю да Ваткыль.
«Би киньлы» сиӧм выставкаяс воссясны Коми Республикаса Национальнӧй библиотекаын, регионса войтырлӧн Ёртасян керкаын, Сыктывкарса челядьлы шӧр лыддьысянінын, а сідзжӧ районса гаж котыртігӧн сэтчӧс площадкаясын.
Би кинь герой ловзяс и мультфильмын, и Коми ремеслӧ палатаӧн вӧзйӧм вузӧсын. Мый на оз мӧвпышт нимлуна Би киньным!
Восьтам сӧмын нӧшта ӧти гусятор! Гӧгрӧс паса петасӧ Би кинь пуктас и торъя козин. А мый? Тӧдмаласны сӧмын журнал судзӧдысьяс.
Гижӧдчӧй «Би кинь» вылӧ асьныд либӧ гижӧдӧй ёрттӧ, сикт-карса школанытӧ, клубнытӧ, библиотеканытӧ, содтӧд тӧдӧмлун сетан шӧриннытӧ. Кыдзи индӧма журналса медводдза петасын, мед эськӧ «Би киньным» лоис ӧдйӧ быдмысь нывкаяслы да зонкаяслы виччысяна да муса, велӧдіс найӧс радейтны чужан му, сёрнитіс накӧд шаня да кыпыда, кужис чуйдыны да шмонитны, и мед пыр вӧлі том!
<> Алёна Нестерова.
Снимокъясыс «Би кинь» журнал архивысь.