Май 27 лунӧ Россия пасьталаын нимӧдісны библиотекаын уджалысьясӧс. Сыктывдін ра-йонса быд овмӧдчӧминын татшӧм профессияа йӧзыс эмӧсь, а ми висьталам А.А.Лыюров нима Зеленечса библиотекаын зільысьяс йылысь. Тайӧ небӧгаиныс неважӧн петіс вермысьӧн сиктса культура учреждениеяс пӧвстын конкурсын. Вай, сідзкӧ, матысяньджык тӧдмасям куим Натальякӧд.
Тані, вӧлӧмкӧ, зэв гажа!
Наталья Ноговицина, филиалӧн веськӧдлысь:
–13 во сайын ме зіли вузасьысьӧн. Но сиктса библиотекаӧн юрнуӧдысь Валентина Григорьевна Вагапова, коді тӧдӧ Зеленечын лыддьысьны став радейтысьсӧ, туналіс меным культураын удж. И кор Парчегӧ библиотекарӧс кутісны корсьны, ме падъявтӧг кӧсйыси.
Кутшӧма жӧ ме сорси, кор чайті, мый ковмас сӧмын небӧг сетавны, да кута гажтӧмавны удж вылын. Регыд мысти нин кужӧмӧн котырталі быдсикас аддзысьлӧм-рыт, да весиг детсадса зонпосникӧд вермим районса фотоконкурсын.
Во мысти Парчегын библиотекасӧ ковмис бырӧдны да, ми став овмӧс-небӧгнас вуджим Зеленечӧ. Сэсся вӧчим инвентаризация, да таын меным ёна отсаліс классификаторӧн вӧдитчыны кужӧмӧй, филфакын тӧдӧмлун босьтігӧн на таӧ велӧдісны. Валентина Григорьевна казяліс сямӧс да сёрӧнджык вӧзйис ас пыддиыс веськӧдлысьӧ пуксьыны.
И со дас квайтӧд во нин юрнуӧда библиотека уджӧн. Первойсӧ документъясӧн ноксьӧмын сьӧкыдлунъяс вӧліны. Сэсся кыкысь дзоньтасим.
2017 воын модельнӧй библиотекааным асьным дизайнсӧ мӧвпыштім, пызан-улӧс-джадж бӧрйим, стенсӧ мичмӧдім.
2020 воын, ковид паськалан кадӧ, выль сикас, ӧнія кадлы лӧсялана библиотека кузя концепция дасьтім, Санкт-Петербургысь эскизъяс закажитім, и бара на ковмис мӧдлаӧ вуджлыны, стрӧитчысьяслы жыръяс прӧстмӧдны.
Сы пыдди ӧні миян библиотеканым районын, а гашкӧ, и республикаын медбур. Мича вежӧсъяс, выль техника да выль уджаланног – ставыс тайӧ ышӧдӧ пыр унджык йӧзӧс волыны миянӧ. Колӧ шуны, талун миян 1.300-ысь унджык лыддьысьысь нин. Волӧ ичӧт классын уна велӧдчысь. Зэв нимкодь, кор аддзысьлӧм-ворсӧм да тешкодь гижӧдъяс лыддигӧн тшӧкыда кылӧ челядь серам. Верстьӧ войтыр миянӧс тшӧтш пыдди пуктӧны, корӧны бӧрйыны-вӧзйыны налы небӧг-петас.
Торйӧн кӧсъя пасйыны тыр арлыдтӧмакӧд да уджалан арлыда том йӧзкӧд зільӧмнымӧс. Вит во сайын казялім, мый верстяммӧм нывъяс да зонъяс медся гежӧда волӧны библиотекаӧ. И сэки мӧвпыштім котыртлыны-нуӧдны налы юр вем песан быдсикас квиз. Медводдза ворсӧмыс вӧлі 2021 вося январын, и со вит во нин томулов окотапырысь волывлӧны юр жуглыштны-гажӧдчыштны. Водзӧ кежлӧ мог – ышӧдны лыддьысьны став семьяӧн. Окота, медым зеленечсаяс прӧст кадсӧ коллялісны буретш библиотекаын. Уджъёртъяскӧд мӧвпыштім лӧсьӧдны мультстудия, а ышӧдіс таӧ миян земляк Григорий Игнатовлӧн творчествоыс.
Ме водзын воссис выль ӧдзӧс
Наталья Иловайская, шӧр библиотекар:
–Менӧ ас кадӧ тшӧтш казяліс Валентина Григорьевна. Сэки челядьӧй муртса на мунісны детсадйӧ, да ме сэні жӧ уджалі. 2010 вося январын локті библиотекаӧ. Сэки жӧ уджысь орӧдчывтӧг пыри велӧдчыны «Библиотекаын удж» нырвизь серти. Босьті шӧр профессиональнӧй да тшӧтш и вылыс тшупӧда тӧдӧмлун.
Тайӧ 15 вонас тырвыйӧ вежӧрті, мый бӧрйи лӧсялана туй. Зэв ёна радейта уджавны челядькӧд, окотапырысь котырта школаӧдз арлыда да ичӧт класса зонпоснилы уна пӧлӧс аддзысьлӧм-чукӧртчылӧм-ворсӧм. Неважӧн искусственнӧй интеллекткӧд «ёртаси» да дасьта быдсикас презентация. Кажитчӧ и татчӧс гижысьяскӧд удж-нок: дасьта кывбур чукӧръяс, бӧръя лӧсялана серпасъяс. Сьӧлӧм серти и Александр Лыюров биографияысь юӧръяс корсьны-туявны да дасьтыны сылы сиӧм экспозиция.
Ме дзик ас местаын!
Наталья Некрашевич, библиотекар:
–1989 воын менӧ, диплома специалистӧс, распределенньӧ серти ыстісны уджавны Выльгортса шӧр библиотекаӧ. А регыд мысти босьтчи зільны Парчег грездсаын. Сьӧкыд, дерт, вӧлі: аслым пес заптыны и пач ломтыны ковмис. Но уджыс вӧлі сьӧлӧм серти. А сэсся сідзи артмис, 10 во мысти муні сэтысь. 23 во зіли Зеленечса чипан видзан фабрикаын да пыр водзмӧстчи профкомын культпросвет нырвизьын. Удж вылысь мунӧм бӧрын некымын тӧлысь шойччи, а сэсся коркӧ ӧтчыд культура керкаӧ волігӧн висьталі Наталья Ноговициналы, мый окотапырысь эськӧ бергӧдчи радейтана профессияӧ.
Некымын лун мысти нин менӧ босьтісны библиотекаӧ уджавны. Медводз ветеран котырӧн веськӧдлысь Наталья Колпаковакӧд котыртім «Шоныд аддзысьлӧмъяс» клуб. Сьӧлӧм вылын долыд овлӧ да вын-эбӧсӧй содӧ и детсадъясын челядькӧд аддзысьлігъясӧ, пыр дась накӧд тшӧтш чеччалыштны-гажӧдчыштны. Но век жӧ ёнджыка кыскӧ туявны история: гижысь-кывбуралысьяслысь, Зеленечса да матігӧгӧр сикт-грездса арлыда войтырлысь олан туй тӧдмавны. Налӧн судьба кузя юӧрнас сэсся окотапырысь юкся лыддьысьысьяскӧд.
* * *
Зеленечса школа бердын библиотека воссьӧма 1904 воын. Сэні вӧлӧма 286 небӧг, лыддьысьӧма 64 морт. Книгаыс вочасӧн содӧма йӧзӧн вичмӧдӧм сьӧм весьтӧ.
Первой мирӧвӧй война пансьӧм бӧрын библиотекар-мужичӧйясӧс кутӧмаӧсь вежны нывбабаяс. Революция бӧрын небӧгыс дугдӧма содны, да 1919 воын Зеленечын восьтӧмаӧсь народнӧй керка, кӧні нуӧдӧмаӧсь политика-велӧдан удж, котыртӧмаӧсь быдсикас кружок, вӧлӧма и неыджыд библиотека. 1930-ӧд воясӧ бара восьтӧмаӧсь изба-читальня, а сы подулын и культура керка.
Войнаӧдз небӧгаиныс меститчӧма Вылыс Чукачой грездса озыр купеч керкаын, зільӧма сэн псаломщик гӧтыр Людмила Николаевна Аврамова. 1960-ӧд воясӧ вӧлӧма нин 8 сюрс книга. Библиотека стрӧйбаын, кытчӧ волывлӧма 400 морт, вӧлӧма тшӧтш пошта.
Библиотекар Нина Васильевна Морозова нуӧдӧма лыддьысьысьяслы конференцияяс, челядьлы гораа лыддьысьӧмъяс, ветлӧма книгаясӧн Чукачой да Койтыбӧж грездъясӧ, весиг кӧлысясьысьясӧс пасъялӧма-чолӧмалӧма.
Сы бӧрти библиотекаӧн 10 во веськӧдлысь Нина Николаевна Распутина пыртӧма уджас выльторъяс: котыртлӧма-нуӧдӧма Ленинлы сиӧм урок да лыддьысьӧм, общественно-политическӧй, военно-патриотическӧй, правовӧй литература тӧлысьяс.
1976 воӧ библиотека вуджӧма культура керкаса выль стрӧйбаӧ, а куим во мысти сыӧн юрнуӧдны босьтчӧма Валентина Григорьевна Вагапова да вӧчӧма тайӧс 36 воысь дырджык.
2014 воын библиотекалы сетӧма нималана земляк, гижысь Александр Лыюровлысь ним. А 2017 вося декабрь 12 лунӧ сійӧ лои модельнӧйӧн. 2020 вося декабрь 8 лунӧ восьтіс ӧдзӧссӧ «Культура» нацпроект весьтӧ выльмӧдӧм небӧгаин. 2021 воын тані вӧлі нин 12 сюрсысь унджык книга.
Ольга Калмыкова.
<> Комиӧдіс Елена Плетцер. Снимокыс библиотекаръяслӧн гортса архивысь.