Удж вывсьыс чинтӧмыс ышӧдӧма Мылдінын олысь Любовь Гурьеваӧс босьтчыны зільны ас вылас. Люба быттьӧ водзвыв дасьтысьӧма та кежлӧ. Велӧдчӧма кысьыны, чӧжыштӧма опыт, ньӧбӧма керка. Гашкӧ, удж вывсьыс чинтӧм йылысь юӧрыс мӧд кадӧ эськӧ шогӧ уськӧдіс, но та пӧрйӧ тайӧ ышӧдӧма вежны олӧмсӧ.
Абу пӧч тылӧс-куд
Куим во сайын Любовьлы син улас веськалӧма ӧтуввезйысь кабала ньӧрйысь кысьысь мастерлӧн, онлайн-школын велӧдысьлӧн лист бок. Петкӧдлӧм уджъясыс ёна воӧмаӧсь сьӧлӧм вылас, да окота лоӧма аслыс видлыны тадзи вӧчасьнысӧ. Дыр абу нюжмасьӧма да ньӧбӧма выльӧн босьтчысьяслы мастер-класс. Велӧдчӧма вӧчавны кабала ньӧр – ок, манлив да сьӧкыдіник удж. Абу дзик пыр ставыс артмӧма, но ёна нускӧма-зільӧма, и куим час чӧжӧн вӧчӧмторсьыс лоӧма долыд.
Кысьынысӧ пӧ колӧ уна кад, но босьтчин нин кӧ, колӧ вайӧдны помӧдз, сы вӧсна ньӧрйыс ӧдйӧ косьмӧ-чорзьӧ-лямалӧ, и сыысь вӧчӧмторйыс оз нин нимкодьӧд синтӧ.
Регыд мысти аддзӧма кысьӧм кузя профессиональнӧй курс восьтӧм йылысь юӧр. Аслыс шуӧма, тайӧ пӧ бур позянлун сӧвмыны водзӧ.
–Медводдза салфеткаӧй вӧлі урӧдик, – сералӧ нывбаба. – Мӧдсӧ вӧчи кураторъяс велӧдӧм-чуйдӧмӧн да, бурджыка нин артмис. Вӧлӧмкӧ, и ме мыйсюрӧ сямма! Ми велӧдчим уна ногӧн кысьыны, а помас выпускнӧй удж дасьтім. Ме мастериті тылӧс-сундук. Дас лун, стӧчджыка кӧ, удж бӧрын дас рыт нуски-вӧчи.
Тайӧ ышӧдӧма водзӧ ноксьынысӧ. Дасьтӧма кабала, ньӧбӧма грунтовка, лак, торъя емъяс, коврик, топӧдан, рейка… Ӧтитор сӧмын абу тырмӧма – прӧст кадыс.
Енби помысь нажӧтка
А декабрь помын сылы юӧртӧмаӧсь удж вывсьыс чинтӧм йылысь. Вӧзйӧмаӧсь мӧд должносьт, но нывбаба абу кӧсйысьӧма. Шуӧма енби-сям помысь нажӧвитчыны. Лӧсьӧдӧма соцсетьын котыр. Дыр мӧвпалӧма ним да тыртанног кузяыс. Мыйкӧ ачыс мӧвпыштӧма, а мыйынкӧ искусственнӧй интеллект отсалӧма.
Юӧр-гижӧдсӧ пуктавны первой полӧма – друг пӧ гижӧдчысь-лыддьысьяслы оз во сьӧлӧм вылас? Сэк жӧ гӧгӧрвоӧма: ас рекламатӧг уджыс оз мун. Чужӧма мӧвп Йӧввыв гаж дырйи ярманга кежлӧ кыны чипан да йӧзӧдны постын. Жуглӧма юрсӧ, жуглӧма, мый гижны, а колана кывъясыс некыдз абу сюрӧмаӧсь. Медбӧрын босьтӧма ассьыс лэбачсӧ, петкӧдӧма ывлавылӧ, снимайтӧма сэні, корсьӧма лӧсялана шылад, дасьтӧма клип. И сійӧ кажитчӧма видзӧдысьяслы. А лэбачсӧ ёна ошкӧмаӧсь, регыд мысти сылы сюрӧмаӧсь выль кӧзяева. Бӧрсяньыс нӧшта дас кымын лэбовтӧма. А сэсся вӧлӧмаӧсь быдсикас кӧрзина, поднос, мукӧдтор. Сыкості водзӧ велӧдчӧма нуӧдны соцсеть, и лыддьысьысь-гижӧдчысьыс вочасӧн содӧма. Йӧзыс ошкӧмаӧсь-ышӧдӧмаӧсь, да тайӧ ыззьӧдӧ водзӧ зільны.
Пӧтка котыр
А чипан кузяыд… Гортса пӧтка вӧдитӧм кузя мӧвпыс вӧлӧма и водзынджык. Но артмӧма ставыс виччысьтӧг. Анатолий вокыс телефон пыр юӧртӧма, матысса кадӧ пӧ Мылдінӧ курӧг ваясны. Гырысьӧсь нин пӧ, босьт, тэ жӧ казьтылін та йылысь. А «матысса кадыс» вӧлӧма аскинас нин.
–Горт овмӧс кытшовтігӧн аддзи неыджыд вежӧс, – висьталӧ Любовь Гурьева. – Кык метр пасьта-кузьта, йиркыс ляпкыд, би абу. Нюжӧді удлинитель, биаси, шонтысян пукті, вӧчи сёр, вайи каньяслы чомъяс (найӧс бракуйтісны, эз пыравны сэтчӧ). Кык мешӧк тыр кос турун корси. Ӧти кывйӧн, мый ки улӧ веськаліс, сійӧн и вӧдитчи. Рытладорыс вайисны чипантӧ: рыжӧй, еджыд, руд. Кытшлалӧны позсӧ, котсӧны, овмӧдчӧны, а ме на вылӧ видзӧда да думайта, и мый накӧд сэсся вӧчнысӧ? Бур, тьӧткаӧй чуйдіс, мыйӧн вердны да кыдзи дӧзьӧритны. Мыйкӧдыра мысьт дзикӧдз велалісны, а ӧти ыджыдджык рыжӧй курӧг кутіс еджыдъяссӧ дзескӧдны-кокавны, найӧ ичӧтджыкӧсь да. Сэтшӧм жаль! Аслам котырын гижи, мися, петук колӧ, да дзик пыр вочавидзисны-вӧзйисны. Лача кута, петукыд кутас курӧгъяс бӧрся видзӧдны, и пӧтка чукӧр сӧгласа мӧдасны овны. Закажиті вердчан-юктӧдчанін, мукӧд коланатор. Чайта чипанпи рӧдмӧдны.
Ас юр сюянін
Но тайӧ ставыс вӧлӧма сёрӧнджык. А медвойдӧр ичӧтджык вокыскӧд Выль во водзвылын керка ньӧбӧмаӧсь. Толя важӧн нин кӧсйӧма ас юр сюянін. 2022 воын сійӧс мобилизуйтӧмаӧсь да кыдзкӧ та йылысь вунӧдлӧмаӧсь. А сэсся бур керка сюрӧма, и вокыслӧн госпитальын бурдӧдчигкості Люба дасьтӧма став кабала-документсӧ да босьтчӧма вайӧдны овмӧссӧ пӧрадокӧ. Ёртъясыс отсалӧмаӧсь вайны сэтчӧ кӧлуй-эмбурсӧ, и выльвоӧдзса войсӧ коллялӧма выль оланінас нин ыпъялан камин дорын.
Но ставыс вӧлӧма водзын на. Керкаыс дыр абу шоналӧма да автономнӧя ломтысигад кӧдзыд поводдя дырйи ковмӧма луннас кыкысь лӧдсавны пачсӧ. Помся кутшӧмкӧ тырмытӧмтор мыччысьлӧма, но тайӧн Любаӧс он повзьӧд – сійӧ карсаясыд оз тӧдны, кодарсяньыс пач дорад матыстчыны, а Ылыдздінын чужӧм-быдмылӧмыд сиктса «удобствоясад» велалӧма. Кужӧ и колунӧн да мӧлӧтӧн вӧдитчыны. Люба серти, ас керкаыд – олӧмад медся буртор.
–Карад олӧмыс котӧра да шума, а тані сэтшӧм лӧнь да лӧсьыд. Миян семьяным ыджыд: воча чой-вок, тьӧткаяс, да тшӧкыда волывлам ӧта-мӧд дорӧ гӧсти. Ылыдздінысь ёртъясӧй волывлӧны. Пывсям-мыссям, рытъяснас камин дорын пукалам-варовитам. Сё майбыр! Сиктын олӧмыд талун, кыдз шуласны, трендын. Томулов ньӧбӧны важ керка, бура дзоньтасьӧны, лӧсьӧдӧны овмӧс. Сы вӧсна мый уналӧн эм позянлун уджавны гортсяньыс. Шуам, ас керканым меным – деревня, а Лунвыв квартал – кар, кӧть эськӧ ставыс дзик орччӧн. Челядь кутісны унджык кад коллявны ывлавылын. Тӧвнас сарай вевт вывсянь пушыд лымъяс чеччалісны, сэсся топалыштіс да, веськыда вевтсяньыс жӧ ислалісны ватрушкаӧн. Шондӧдыштіс да, лымморт вӧчалім. Челядьлы тані майбыр, вӧля. А нӧшта миян йӧрӧ пӧвадитчис волывны ручиль. Чипан поз ӧдзӧссӧ ковмӧ сьӧкыд беддьӧн пыкны, мед сэні оз пажнайт, – сералӧ Люба.
Олысьыс налӧн абу сӧмын чипан дозйын. Гортас аквариумын уялӧны гӧрд пеля кык черепаха. Котя нима визя каньыс ачыс ас кежсьыс шӧйтӧ-гуляйтӧ. Гожӧмнас Ылыдздінысь мам ордсьыс нӧшта кык кысӧ да Басмач овчарка воасны.
–Басмачсӧ Толя фронт вылысь вайис. Тыш-кось мунанінын на дорӧ веськалӧма, вокӧй некымын тӧлысь сыкӧд сухпаёкӧн юксьӧма. Сійӧ пемӧсъястӧ радейтӧ, дӧзьӧраидӧра зон. Понсӧ вайӧм могысь машина ньӧбӧма… Ми ставӧн зэв ёна виччысям Толикӧс да эскам бурас. Водзӧ вылӧ шуим орччӧн овны да отсасьны ёрта-ёртлы. Дзоньвидзалуныс слаб да, оз став уджсӧ вермы бергӧдны, но оз сетчы-ляб. Овмӧсын кутам ставсӧ ӧтув вӧчны. Ме сылы серала, мися, му дорас тэнӧ кыскӧ, а став сюрпризыс – меным. Толя вӧзйӧ нӧшта на кролик видзны, но ог на тӧд. Местаыс эськӧ тырмӧ. Дерт, парник да град йӧр вӧдитны, картупель быдтыны. Нӧшта и дзоньтавны керкасӧ водзӧ.
Любовь Гурьевалӧн ас овмӧс паськӧдӧм-сӧвмӧдӧм кузя мӧвп-кӧсйӧмыс уна. Гашкӧ пӧ, социальнӧй контракт серти государствосянь отсӧг весьтӧ артмас збыльмӧдны.
Елена Савина.
<> Комиӧдіс Елена Плетцер. Снимокъясыс Любовь Гурьевалӧн гортса архивысь.