«Йӧлӧга» журнал лыддьысьясӧс талун тӧдмӧда сиктса том морткӧд – Кулӧмдінысь Евгений Тимушевкӧд. Сикт воӧ окота унджык гижны сиктса войтыр йывсьыс. Кыдзи найӧ олӧны да мый йылысь мӧвпалӧны, мыйла, на серти, сиктас овнысӧ бурджык карын серти? Тайӧ юалӧмъяс вылас вочакывсӧ сетас Евгений.
Том морт чужлӧма Кулӧмдін районса Дон сиктын. Быдмӧма баб-дед дорас, налысь жӧ и босьтӧма став тӧдӧмлун-озырлунсӧ: мый кужлӧмаӧсь вӧчны олӧма войтыр – сыӧ и велӧдӧмаӧсь ичӧтик внукнысӧ. Дерт, медводз горт гӧгӧр удж бергӧдны, а сэсся сьывны, сцена вылын петкӧдчыны да чери кыйны.
Бабыс зэв мичаа сьывлӧма, гортаныс пыр чукӧртчывлӧмаӧсь матыссаыскӧд да ливкйӧдлӧмаӧсь радейтана сьыланкывъяс. Сиктса культура керкааныс на котырӧн тшӧкыда петавлӧмаӧсь сцена вылӧ.
Дедыс велӧдӧма Женяӧс кыйсьыны. Сё майбыр, орччӧн ыджыд да паськыд Донты! Со и вошласьӧмаӧсь сэні деда-внука, кыйсьӧмаӧсь. Дерт, и кутшӧмсюрӧ гусяторъясӧ велӧдӧма зонкаӧс олӧма мужичӧй, висьтавлӧма быдсяма вӧвлӧмторсӧ.
Ставыс тайӧ пуксьӧма детинка юрӧ, и кор вуджӧма велӧдчыны Кулӧмдінса школаӧ, корӧма нуӧдны сійӧс сьылан кружокӧ районса творчество шӧринӧ. Буретш нёльӧд классын вӧлӧма. Во чӧж ветлӧма шӧринад, радейтӧма сьывнысӧ да. А недыр мысти и Донса культура шӧринын восьтӧмаӧсь мужичӧй хор, да Артур Гарнов веськӧдлысьыс корӧма зонкаӧс сэтчӧ, кутам пӧ петкӧдчыны концертъясӧн орчча сиктъясын, культура керкаын. Мӧдыс пыр и кӧсйысьӧма. Тадзи Евгений олӧмас нырвизьсӧ пӧшти бӧрйӧма.
Школасӧ помалӧм бӧрын быть колӧма велӧдчыны водзӧ. И сылы окота лоӧма йитны олӧмсӧ творчествокӧд, сьылӧмкӧд. Та понда сетӧма документъяссӧ В.Чисталёв нима культура колледжӧ. Велӧдчӧма окотапырысь, но пыр мӧвпалӧма, мый, гашкӧ, олӧмас мӧд нырвизь на бӧръяс, оз кут уджавны специальносьт сертиыс. Но, кыдз шуласны, некытчӧ он воштысь – колледж помалан воас локтӧма Кулӧмдінса культура керкаӧн веськӧдлысь Кристина Юрьевна Апостолиди да висьталӧма, мый колӧны том специалистъяс. И Евгений ыштӧма. Муна пӧ, уджышта, а сэсся армияӧ ветла…
Тадзи Евгений Тимушев и веськалӧма юрсиктса культура керкаӧ. Воӧн-джынйӧн уджалӧма том специалистыд, босьтӧма колана тӧдӧмлун, пырӧдчӧма вӧзъян рольясӧ, абу ӧткажитлӧма и колана отсӧгын. А сэсся мунӧма армияӧ да служитӧма ракетнӧй войскаын. Бӧр локтӧма. Чайтанныд, кытчӧ? Да, юрсиктса культура керкаӧ!
–Сиктад овны лӧсьыдджык, – висьталіс Евгений. – Тані ме кыла ачымӧс колана мортӧн, гортын да. Вӧр-ваыс орччӧн, пет да лолав, кыйсьы-вӧрав, вотчы – оз бара-й ков кытчӧкӧ ылӧ мунны.
Сэсся уджӧй сьӧлӧм серти. Миян культура керкаын олӧмыс пуӧ: помасьлытӧм петкӧдчӧмъяс, пыр сцена вылын (тайӧ сьӧлӧмкылӧмыс менӧ ичӧтсянь нин шонтӧ), ӧти спектакльсянь мӧдӧ вуджан, выль рольӧ пырӧдчан, бара на кывъяс велӧдан. Да и уджъёртъясӧй нюмбанаӧсь, быдсяма мытшӧдсӧ бырӧдасны, отсаласны. Кадыс тані лэбыштӧ, ог и тӧдлы.
Колледжын велӧдчигӧн сьӧлӧм вылӧ воис жӧ быдсяма конкурс кежлас дасьтысьӧмыс да мукӧд карын петкӧдчӧмыс. Выступайтӧмыс, тыдалӧ, и лоис нин менам олӧмын медшӧрнас.
–Евгений, а сиктаныд кытчӧ пыр окота локны?
–Менам медрадейтанаиныс – Донты. Сэтчӧ ичӧтсянь ветлывлі дедӧкӧд пыжсянь чери кыйны. Тыыс лӧнь, гӧгӧрыс мича, ваыс визувтӧ ньӧжйӧник, некытчӧ оз тэрмась и нинӧм понда оз шогсьы. И кор видзӧдан ваас, вӧляникысь сьӧлӧмыд лӧньӧ жӧ, да вунӧдан аслад мытшӧдъяс йылысь. А нӧшта кӧ чериыс шедӧ — сэки ме медся шуда мортыс!
–А мыйӧн тэнӧ кутӧ сиктыс?
–Менам тані олӧны медся матысса йӧз да бур ёртъяс. Сиктын олӧмыс лӧньджык, оз ков пыр котӧртны-тэрмасьны кытчӧкӧ. Ов да вӧч ас ногыд. Ставыс орччӧн, коланаинӧдз воӧдчыны абу дыр. Лӧнь олӧмыс, чайта, и кутӧ. Ыджыд карад ме овны ог вермы, сідз тай чайта-а.
–Евгений, а мый эськӧ сиктса олӧмас вежин?
–Чайта, сиктса войтырлы колӧ сетны удж, медым и нажӧткаыс вӧлі бур. Том йӧзыс мунӧны карӧ бур удж корсьны да кузь руб шедӧдны. Кӧть эськӧ уналӧн тайӧ оз артмы. Сиктад, торйӧн нин ылысса овмӧдчӧминъясын, уджыд абу. Та понда сиктъяс кушмӧны, быранвыйынӧсь. Унаӧн мунӧны вахтаӧн уджавны, пырӧдчӧны СВО-ӧ. А удж кӧ вӧлі, эськӧ кольччисны, стрӧитчисны, быдтысисны, кӧленаысь кӧленаӧ вуджӧм тӧдӧмлунсӧ да культура-традициясӧ томуловлы кольӧдісны.
–Ачыд он мӧвпав карӧ сетчыны?
–Корсюрӧ, дерт, волӧ татшӧмсяма мӧвпыс, мый коркӧ, гашкӧ, ковмас мунны сиктысь. Но ме ньӧти абу дась та кежлӧ. Пыр ӧвтыштча тайӧ мӧвпсьыс, кӧть эськӧ гӧгӧрвоа, мый удж кӧ бырӧ, коркӧ збыльысь ковмас мунны гортысь, чужанінысь. Но абу окота…
Меным сиктын овнысӧ гажаджык. Тані ме ас морт, ас местаын. А бокиад, код тӧдас, кыдзи лоӧ.
Надежда Пунегова
Снимокыс Евгений Тимушевлӧн гортса архивысь