Кулӧмдін районса Сордйыв грездысь Татьяна Карманова йылысь юӧртлім нин «Коми му» газетын.
Казьтыштам, сійӧ пырӧдчӧ ӧтуввезйын «Кӧленаысь кӧленаӧ» акцияӧ, кӧні висьталӧ прапӧль-пӧчыслӧн важся кӧлуй-эмбур йылысь. Аньлӧн татшӧм озырлуныс чукӧрмӧма быдса музей.
Мый ышӧдӧма сійӧс таын водзмӧстчынысӧ?
Мыйӧн дона том аньлы сиктса олӧмыс?
Сёрни панігӧн Татьяна медводз висьтыштіс ас йывсьыс. Нёльӧд классӧдз сійӧ велӧдчӧма Сордйыв грездын, а сэсся школасӧ помалӧма Помӧсдінын, Сордйывсянь сэтчӧдз куим километр. Ичӧтсяньыс бур примерӧн сылы вӧлӧмаӧсь бать-мамыс да ыджыдджык вокъясыс.
–Ме зэв ёна радейта ассьым семьяӧс, матысса йӧзӧс, рӧдвужӧс.
Ӧлексан батьӧй да Женя вокӧй ёна радейтісны вӧр-ва, кыйсисны-вӧралісны. Бать пӧжарнӧйӧн уджаліс 31 во, а Женя вок мичаа серпасасис, пуысь быдтор вӧчавліс. Шог, мый найӧ абуӧсь нин таладоръюгыдас.
Ваня вокӧй ичӧтсяньыс радейтіс техникаӧн ноксьыны, водзті зэв бура ворсіс гудӧкӧн да гитараӧн. Кыдз шуласны, первый парень на деревне.
А мам Мысын да Кырнышаын уджавліс киномеханикӧн. Чужӧма-быдмӧма сійӧ Скӧрӧдум грездын.
Мам керкаын пыр сӧстӧм, шоныд, мича. Быдӧнлы вӧлі кыас вурун носки, кепысь, шарп-ковта. Ӧнӧдз радейта мамӧн пӧжалӧм печенньӧ да сьӧла шыд, – висьталӧ Татьяна. – А ӧні менам аслам семья нин. 2009 восянь ола Помӧсдінын, петі верӧс сайӧ да. Илья верӧскӧд быдтам куим челядь. 2010 воын миян чужис Владислава ныв, 2022-ӧдын – Саша пи, а Стёпа медічӧтыс – 2025 воын. Верӧс 13 во нин уджалӧ Усинскын вахтаӧн: тӧлысь сэні, тӧлысь гортын. Помӧсдінын кыпӧдім выль керка, олам сэні куим во нин. Прӧст кадсӧ тӧв кӧть гожӧм став семьяӧн радейтам коллявны вӧрын – тайӧ традиция нин лои.
Татьяна 10 воысь дырджык уджалӧма сёян-юан вузалан лавкаын, сэсся Бадьёльйывса клубӧн веськӧдлӧма. А ӧні зільӧ челядьлы «Патриот» творчество керкаын. Медшӧр удж кындзи нуӧдӧ «Юный краевед» кружок, такӧд тшӧтш волонтёралӧ том йӧзлӧн «Аскиалун» ӧтмунӧмын.
–Кыдзи артмис «Аскиалун» ӧтмунӧмыс? Коркӧ миянӧс чукӧртіс «Патриот» творчество керкаӧн ӧнія веськӧдлысь Александр Глуханич да вӧзйис том йӧзлы ӧтувтчыны, медым ичӧт сикт-грездын олӧмсӧ сӧвмӧдны.
Меным пыр вӧлі окота йӧзлы отсасьны да, та понда и кутчыси татшӧм уджас. Медводз заводитім петкӧдлыны сиктсаяслы концертъяс, водзӧ быдсяма акцияяс нуӧдім. Чукӧртім сьӧм, мед отсавны налы, кодъяслӧн олӧмас кутшӧмкӧ мытшӧд-сьӧкыдлун. Таысь кындзи бурдӧдчанінын куйлысь да Зимстанын челядь керкаӧ посниуловлы козинъяс ньӧбавлім.
Тадзи вочасӧн ӧтмунӧмным и сӧвмис. Миян командаысь зонъяс кывкутӧны туризм да спорт вӧсна. Шедӧдӧм грантъяс вылӧ ньӧбалім катамаранъяс, быдсикас спорт эмбур, вӧчлім пейнтболӧн ворсан площадка да мукӧдтор. А нывъяскӧд збыльмӧдам культура уджтасъяс, котыртам гаж-акцияяс, сідз шусяна велопробегъяс, «Бессмертнӧй полк» да сідз водзӧ. И нимкодь, мый пыр мыйкӧ выльтор артмӧ нуӧдны.
Дас воысь дыр юрнуӧда «Аскиалунӧн». Кутшӧм сӧмын удж тайӧ кадӧн эг вӧчӧй. Петкӧдчыла и сцена вылын Помӧсдінса театркӧд, – водзӧ висьтасьӧ ань.
Татьяналы окота унджыктор тӧдмавны, кыдзи водзті олӧмаӧсь пӧль-пӧч. Со и босьтчӧма нуӧдны «Юный краевед» кружок да нӧшта кутчысьӧма аслыспӧлӧс хобби-уджӧ – чукӧртны аслас рӧдвуж, Сордйыв грездын олысьяс йылысь юӧр-гижӧд-снимок. Пӧшти быдӧн йылысь юӧрыс эм, кодӧс пӧ помнита ар витсянь, унатор нин тӧдмалӧма. Тшӧтш и кусӧм грездъяслысь история туялӧ, ӧд татшӧмас коркӧ овлӧмаӧсь-уджавлӧмаӧсь йӧз.
Татьяналӧн Владислава нылыс мам кок туйӧдыс жӧ мунӧ. Кольӧм во пырӧдчылӧма «Отечество – Земля Коми» районса да республикаса конкурсӧ «Герои моего рода» туясян уджӧн да босьтӧма медводдза места. Аслас уджын висьталӧма нималана рӧдвуж йывсьыс. Первой мирӧвӧй войнасянь СВО-ӧдз татшӧмыс 35 морт сюрӧма, и водзӧ на пӧ корсьысям.
–Окота пасйыштны менам пӧчлӧн воча вок, кинематографист, публицист Михаил Игнатов йылысь. Сійӧ Вылыс Эжваысь Игнатов рӧдсӧ туяліс. Михаил Дмитриевич и ышӧдіс менӧ босьтчыны тайӧ уджас. Ыджыд аттьӧ сылы, мый ӧні пӧч кузя ассьым рӧдӧс 18 кӧленаӧдз тӧда. Сылӧн гортас тшӧтш музей кодь, – висьталӧ ань. – А кыдзи меным воис юрӧ мӧвп вӧчны гортын неыджыд музейсӧ? Коркӧ мойвиис ветлыны Выльгортӧ Мария Игнатова дорӧ. Ӧтуввезйысь аддзи, мый сійӧ тшӧтш важся эмбур-кӧлуй чукӧртӧ, да вӧзйыси сы дорӧ экскурсияӧн. Мися, позьӧ-ӧ челядькӧд волыны? Сійӧ миянӧс и корис. Сэк нин мӧвпышті, мися, кутшӧм бур эськӧ вӧчны гортад татшӧм неыджыд музейсӧ. Менам пӧчлӧн ӧд Сордйылын важ керкаас унатор жӧ эм. Мед важся кӧлуй-эмбурыс весьшӧрӧ оз туплясь, босьтчи тайӧ уджас. Кор вуджим выль керкаӧ, вайи Скӧрӧдумысь ыджыд бать да ыджыд мам керкаысь лабич, самӧвар, рӧмпӧштан… И збыльмис менам дум-кӧсйӧмӧй.
* * *
Абу шензьӧдана, мый унаӧн, торйӧн нин томулов, мунӧны сиктысь. Татьянаӧс тшӧкыда жӧ юавлӧны, кыскӧ-ӧ карӧ, ӧд сэні унджык позянлуныс бура овны-уджавны.
–Веськыда кӧ шуны, школа помалӧм бӧрын вӧлі татшӧм мӧвпыс. Но кор муні велӧдчыны Сыктывкарӧ, гӧгӧрвои, мый пыр кежлӧ сэтчӧ кольччыны ог кӧсйы. Сиктын менам рӧдвуж, ёртъяс, сӧстӧм сынӧда вӧр-ва, да и уджыс эм. Мыйла, сідзкӧ, колӧ эновтны чужан сикт-грездтӧ?! Тані зэв жӧ кыпыд да гажа. <>
Екатерина Микушева.
Снимокъясыс Татьяна Кармановалӧн гортса архивысь.