Сыктывдінса Паджгаын олысь Елена Терентьева 25 воысь дырджык нин уджалӧ ЖКХ юкӧнын, кызьсӧ – районса теплӧвӧй компанияын кӧдзыд ваӧн могмӧдӧм кузя контролёрӧн. Видлалӧ счётчикъяс, тэчӧ пломба, пасъялӧ лыдпас-показание. А прӧст кадас кыӧ акань, вӧчалӧ изйысь мичмӧдчантор, гижӧ кывбур. Гожӧмнас бергалӧ-ноксьӧ Жуӧдын аслас йӧрын: быдтӧ оз сӧмын град выв пуктас да тусь, но и уна сикас дзоридз.
Енбиа аньлӧн творчествоӧн позьӧ тӧдмасьны «ВКонтактеын» «Мой маленький кот» котырын. Талун сійӧ миян гӧсьт.
Строчка дорӧ строчка
–Елена Ивановна, медвойдӧр сёрнитыштам кывбуръяс йывсьыд. Тіянӧс Паджгаын тӧдӧны асшӧра поэтӧн. Кыдзи пансис поэзияӧ туйныд?
–Кывбуръяс тэчи ичӧтдырсянь. Юрӧ волісны кутшӧмкӧ кывъяс, торъя строчкаяс, но ме некор найӧс эг гижлы-пасъявлы. Чайті, кывбурсӧ сяммӧ лӧсьӧдны дзик быдӧн. Сэк жӧ праздникъяс дырйи, ёртъяскӧд чукӧртчылігӧн радейті котыртлыны творчествоа конкурсъяс.
Шуам, листӧ гижа кык строчка, а нӧшта кыксӧ вӧзъя лӧсьӧдны мукӧдыслы. И ёна нимкодяси, кор налӧн артмывліс рифмуйтны, да тшӧтш и сюрӧсыс кӧ лӧсявліс. Медводдза кывбурӧс смелмӧдчи йӧзӧдны «ВКонтактеса» аслам лист бокын 2021 вося арын и зэв ёна чуйми, кор тӧдса и тӧдтӧм йӧз мӧдісны ошкыны да ышӧдны гижны водзӧ. Дерт, тайӧ ыззьӧдіс, и сэксянь кадысь кадӧ гижа да йӧзӧда. Но ог ставсӧ, гусяджыкъясыс блокнотын кольӧны.
–Кыдзи тэчсьӧ выль гижӧдыс?
–Строчкаясыс юрӧ воӧны асьныс: туйын, мыйкӧ гортын вӧчигӧн, весиг войнас. И сэки ковмӧ чеччывны да гижны, а то узьнысӧ оз лэдзны.
–Тӧда, Паджгаын вылӧ донъялӧны асшӧра авторъястӧ.
–Да, корлывлӧны культура керкаӧ, этнопедагогика шӧринӧ, библиотекаӧ быдсикас аддзысьлӧм-чукӧртчылӧм вылӧ. И прӧст кӧ, ме век вола.
–Гашкӧ, кад нин йӧзӧдны кывбуръястӧ небӧгӧн?
–Кык во сайын нин петіс медводдза сборникӧй! Сійӧс 21 лыдӧн вӧлі лэдзӧма Санкт-Петербургын. Татшӧм козин вӧчисны чужан лун кежлӧ нылӧй верӧсыскӧд. Книгасӧ разӧді матыссалы да ёртъяслы.
Акань, гном да лымморт
–Елена Ивановна, а ӧні висьтыштӧй кысьӧм йывсьыд. Соцсетьса котырад тшӧкыда пыравла да шензя, кутшӧм мича аканьяс тіян артмӧны! Веж петкӧдлана юрсиаӧсь, кузь синлыскаӧсь! Коді велӧдіс тадзи кысьынысӧ?
–Тайӧ кужанлуныс тшӧтш ичӧтдырсянь. Зэв ёна радейті видзӧдны, кыдзи баб киын тэрыба ворсӧ кысян емыс. Носки, чувки, кепысь… Ставыс артмыліс мича, коми сера. Тайӧ кужанлуныс меным ковмис странаын дефицит кадӧ. Босьтчи кыны носки, а вочасӧн и челядьлы, верӧслы, аслым паськӧм. Сэки жӧ велӧдчи крючокӧн вӧдитчыны: салфетка, воротник кыи, а сэсся и ковта.
Ӧти кадӧ весиг вузӧс вылӧ мастериті.
2000 воын верӧсӧй чужан лун кежлӧ мӧс «козьналіс»! И кысьӧмсьыд ковмис эновтчыны, а ӧні и кадӧй дзик оз тырмы.
–Бур козин тай! Но, артмӧ, сэсся «мӧд серия» пансис?
–Челядь быдмисны да мукӧд карӧ муналісны велӧдчыны-уджавны да, выльысь ем-крючокад босьтчи. Но та пӧрйӧ окота лои чача кыны. Мыйкӧ юрысь босьта, мукӧдыслысь велӧдча.
Интернетад быдсикас мастер-классыс эм да, медводз ошпи, кӧч, мукӧд пемӧс кыи, но мисьтӧминикӧсь артмылісны, йӧзыслы он лысьт петкӧдлыны. И пыр ёнджыка окота вӧлі аканьӧ кутчысьны. Мастеръяслӧн лавкаын вӧлі татшӧмсӧ аддза да дыр гӧгӧрбок видзӧдала-видлала. Первойсӧ чайті, аслам тадзи оз артмы. Но шулӧны тай, синмыд пӧ полӧ, а киыд вӧчӧ!
–И велалінныд?
–А кыдз нӧ! Зэв на и мусаникӧсь кутісны артмыны, меным наысь абу яндзим. Тшӧкыдджыкасӧ сьӧлӧм бурмӧдӧм могысь кыси. Юрын кутшӧмкӧ образ чужас да, кытчӧдз ог кы, сьӧлӧмӧй оз бурмы.
–Видзӧдысь-гижӧдчысьясыд корлісны жӧ мыйкӧ кыны?
–Воддза воясӧ аканьясӧс ыстывлі Россияса мукӧд карӧ, ӧткымынӧс весиг Германияӧ да Голландияӧ. Но ӧні заказыс этша. Да и ачым вочасӧн ӧвси таысь, босьтчи кыны кокниджык чачаяс: лымморт, скандинав гном. Аслым, ёртъяслы козин пыдди да вузӧс вылӧ.
Изъя кад
–«Мой маленький кот» котыр сертиыд аддза – ӧні сьӧлӧмтӧ бурмӧданныд изйысь мичмӧдчанторъясӧн.
–Изтӧ ёна жӧ радейта, и бара жӧ ичӧтсянь. Школаын велӧдчигӧн на коркӧ ӧкті да вӧчи «шонді часі»! Да и дачаын ӧні изйыс лыдтӧм-тшӧттӧм! А со дона да вӧчасян изъяснас ыззи во вит сайын. Мичмӧдчантор вузаланін дорті веськодя мунны эг вермыв. И со, тыдалӧ, кадыс воис: ньӧби инструмент, фурнитура да уна-уна изтор. Босьтчи велӧдчыны. Унатор нин артмӧ да, зэв нимкодь!
–Чайта, изъяс йывсьыд ставсӧ тӧданныд?
–Мичмӧдчанторъяс вӧчны босьтчытӧдзыс на уна лыддьыси из вын йывсьыс. Вӧлӧмкӧ, збыльысь оз ставсӧ шогмы новлыны. Шуам, кӧсъян кӧ шедӧдны вермӧм, либӧ мед мойвиас – лӧсялӧ авантюрин, сердолик, тигровый глаз. Мед семьяад шуд да лад олас, колӧ бӧрйыны изумруд да рубин. А со агат, малахит да кошачий глаз видзӧны лёксьыс.
Но лӧсяланасӧ ёнджыка бӧрйӧны зодиак пас серти. Шуам, ме – Весы, и меным лӧсялӧ опал, лазурит, кварц да турмалин. Эскӧй кӧть эн, во кык-куим сайын меным козьналісны гӧрд яшма сикӧтш. Видлі эськӧ новлыны, но эг вермы: пыр быттьӧ мыйкӧ личкис, сьӧлӧмлов вылын эз лӧсьыд вӧв. Вӧлӧмкӧ, меным гӧрд рӧма изйыс ньӧти оз лӧсяв.
Рай кодь пельӧс
–Сьӧлӧмтӧ сымдатор вӧлӧм бурмӧдӧ, но юала нӧшта дача йывсьыныд. Паджгасаяс нимтӧны сійӧс рай кодь пельӧсӧн да ӧткодялӧны ботаническӧй садкӧд. Мунад ноксьыны, град выв пуктас вӧдитны колӧ уна кад да вын, но сэк жӧ ті вевъяланныд быдтыны пыр выль и выль дзоридз. Тайӧ радейтчӧмыс тшӧтш ичӧтдырсяньыд?
–Дзик сідз. 7-ӧд классын на чӧжӧм сьӧм вылӧ ньӧби первой кӧйдыссӧ. Дед-баб ӧшинь улын вӧчи клумба, кӧдзи, дӧзьӧриті, а бӧрыннас нимкодяси дзоридзалӧмнас. Асланым дача лои да, дзик пыр ньӧби дзоридз кӧйдыс. Мыйсюрӧ ёртъяс сеталісны. Ӧні ачым нин разӧда-юкся.
–Кутшӧм быдмӧгъяс медся радейтанаӧсь?
–Лилия, пион, калибрахоа, петуния, бархатцы. Быдта и роза – ок, мичаӧсь! Кольӧм гожӧм ньӧби диасция рӧсада, а арнас пукті выль сикас флокс да ирис. Кута лача, лючки тӧвъясны да нимкодьӧдасны гожӧмнас. Дзоридзыс менам быдлаын: туй пӧлӧн, горшокын и кашпоын, клумба и град вылын. Петан ӧшинь улад, да синмыд и сьӧлӧмыд радлӧ – тайӧ ӧд аслад уджыд!
–Дзоридз кындзи мый быдтанныд?
–Кык теплицаын ӧгуреч, помидор, переч. Томатсӧ кольӧм во босьтім 92 литр!
Ӧгуречсӧ эг артав, но сымда кымын жӧ. Век бура воӧ оз, сэтӧр, ыжман. Чӧсмасям вотӧм тусьнас, витамин чӧжам, пуам варенньӧ-компот. Дерт, и картупель, свеклӧ, морков, тыква да кабачок быдтам — сытӧг нӧ кыдз! Гожӧмбыд мырсям-уджалам, сы пыдди чӧскыд вӧлӧгаыс тӧвбыд кежлӧ тырмӧ. Ёртъясӧс чӧсмӧдлам и.
Юлия Шуктомова.
<> Комиӧдіс Елена Плетцер.
Снимокъясыс авторлӧн да Елена Терентьевалӧн гортса архивысь.