Кольӧм во ми ясыда гӧгӧвоим-вежӧртім, мый геройыд – абу сӧмын ӧтчыдысь подвиг вӧчысь. Геройыд тшӧтш и уна во ӧтилаын зільысь, отсӧг вылӧ быд здукӧ воны дась, йӧзсӧ пыдди пуктысь, ыджыд терпенньӧа морт.
Сыктывдін районысь Зеленечса врачебнӧй амбулаторияын зільысьяслы мойвиис 40 во уджавны татшӧм мортыскӧд орччӧн. Пинь бурдӧдысь Галина Григорьевна Кротова йылысь газетӧ гижнысӧ буретш найӧ и чуйдісны. Тӧдмасьӧй!
–Галина Григорьевна, ставыс пансьӧ ичӧтдырсянь. Кӧні ті чужлінныд-быдминныд?
–Луздор районса Гурьёвчи сиктын. Бать-мамӧй воюйтісны Айму вӧсна Ыджыд тышын. Мам санитаркаалӧма Карелияса фронтын. Казьтывліс, вӧвліс пӧ зэв кӧдзыд, операция вӧчигӧн мукӧддырйиыс ён тӧв нырыс пузувтліс медицинскӧй палатканымӧс. Война бӧрын мам пенсия вылӧ петтӧдзыс уджаліс поштаын, но тшӧкыда висис.
Батьӧ веськалӧма фронт вылӧ 17 арӧсӧн. Тыш-косьӧн воӧдчӧма Кёнигсбергӧдз, некымынысь чорыда ранитчылӧма да Победа бӧрын нӧшта во на служитӧма. Гортӧ бергӧдчӧм мысти уджалӧма колхозын конюкӧн, сэсся Сыктывкарса видз-му техникум помалӧм бӧрын индісны бригадирӧн, а сёрӧнджык и отделениеӧн веськӧдлысьӧн.
Менӧ кыскӧмӧн кыскӧ чужанінӧ, гажтӧмтча бать-мамысь. Челядькӧд быд гожӧм ветлам налӧн гу вылӧ. Со и нелямын во сайын уджавнысӧ тӧдӧмӧн вӧзйыси Зеленечӧ, ёна нин висьысь-нёрпалысь бать-мам дорӧ матӧджык.
–Кыдзи тадзсӧ артмис?
–Дас класс помалӧм бӧрын ме велӧдчи Воркутаса медучилищеын да медсестра дипломӧн бер-гӧдчи чужан районӧ, зіли челядьлы садйын. Посниуловлӧн тшӧкыда висьмыліс пиньыс, а ме налы отсавны верми сӧмын таблетка сетӧмӧн.
Та вӧсна куим во мысти пыри босьтны тӧдӧмлун Архангельскса мединститутӧ да бӧрйи стоматология нырвизь. Леткаса райбольничаын зіли во, а сэсся муні верӧс дорӧ Вӧлӧгда обласьтӧ, но пыр кыскис чужанінӧ.
Шыӧдчи республикаса минздравӧ да, вӧзйисны куимлаын удж. Но ме бӧрйи Зеленеч, сы вӧсна мый сэсянь медся матын Луздор, кӧні олісны пӧрысь бать-мамӧй.
Зеленечса сельсӧвет вичмӧдіс миянлы, том гозъялы, благоустроитӧм керкаын ӧти жыръя патера. И 1986 вося август 18 лунӧ менӧ босьтісны удж вылӧ Зеленечса врачебнӧй амбулаторияӧ. Кольӧм отпуск лунъясӧс гуляйті да сентябрын петі удж вылӧ.
–Нелямын во овны да уджавны ӧтилаын… Оз дышӧд?
–Зеленеч лои меным мӧд чужанінӧн, тані чужисны да быдмисны челядьӧй. Меным сьӧлӧм серти сиктса лӧнь да лабутнӧй олӧмыс. Коркӧ ыстылісны Санкт-Петербургын тӧдӧмлун-сям кыпӧдан курсъяс вылӧ да, сэтшӧма мудзи карса шума-шежлан олӧмсьыс, уна йӧзсьыс, тойласьӧм-котралӧмсьыс! Карас воӧмсянь нин окота вӧлі дзик пыр бергӧдчыны гортӧ…
А радейтана уджыд оз дышӧд, ӧд ме отсала йӧзыслы, сета налы позянлун нюмъявны. Сьӧлӧм вылын долыд, кор ме дорын пинь бурдӧдысьяс верстяммӧм бӧрас вайӧдӧны ассьыныс челядьсӧ да весиг внукъяссӧ.
Сідзкӧ, эскӧны меным. А нӧшта на уджыд оз сет личӧдчыны, висьны да гажтӧмавны дзик некор.
Колӧ шуны, уджавнысӧ миянлы бӧръя кадас ёна лӧсьыдджык. Сикт шӧрын выль амбулатория воссис да, тайӧ лои кивыв висьысь-нёрпалысьяслы и аслыным.
Уджалан котырным миян зэв ёрта да сӧгласа. Мекӧд орччӧн комын кӧкъямыс во нин зільӧ-отсасьӧ Елена Алексеевна Попова. Кыв шутӧг ӧта-мӧднымӧс гӧгӧрвоам. Шоныда казьтыла Елена Алексеевнаӧс декреталігас вежысь Ева Семёновна Юринаӧс, коді ӧні пенсия вылын шойччӧ да ме моз жӧ дасьтысьӧ юбилей пасйыны.
Ми ставӧн ӧтлаын пасъям Медицина юкӧнын уджалысь лун, чужанлунасям.
–Прӧст кадтӧ кыдзи колляланныд, мый вӧчанныд?
–Дачаын окотапырысь быдта-вӧдита град выв пуктас. Пенсия вылӧ петӧм бӧрын кӧсъя ёнджыка ноксьыны быдсикас дзоридзӧн. Радейта сьывны, уна во нин петкӧдча «Зеленчанка» йӧзкостса хорын. Лызьӧн ислася, ӧні буретш тайӧс вӧчны кад.
Войдӧр вурси, кыси. А ӧні видза синмӧс, миян профессияын ӧд сійӧ зэв колана да тӧдчана. Но казялі, мый телепонысь юӧр-выльторсӧ унджык кад куті видзӧдавны-лыддьыны.
–Мый тіянӧс нимкодьӧдӧ?
–Матыссаяскӧд кад коллялӧм. Торйӧн кӧ, неважӧн пи семьяын чужис нылук, и тайӧ миянлы помтӧм шуд.
* * *
Галина Григорьевнаӧс уна вося бур уджсьыс пасйӧма Сыктывдін районса шӧр больничасянь да дзоньвидзалун видзан министерствосянь, сикт-районса администрацияяссянь уна аттьӧалана гижӧдӧн да почёт грамотаӧн, но лыддьӧдлыны найӧс ог кутӧй. Наградаяс йылысь сёрнитнысӧ ань оз радейт, родӧ-падъялӧ. Но век жӧ ӧтиӧс, торйӧн нин тӧдчана-пыдди пуктанаӧс колӧ казьтыштны – Сыктывдін районса «За милосердие» почёта пас. Татшӧмсӧ вичмӧдӧны йӧз дорӧ бур сьӧлӧмӧн матыстчӧмысь, быд мортӧс пыдди пуктӧмысь.
Ольга Калмыкова.
Комиӧдіс Елена Плетцер.
Снимокъясыс авторлӧн, Галина Кротовалӧн гортса архивысь да ӧтуввезйысь.