Сентябрь 1 лунӧ Коми Республикаын воссяс 890 велӧдчанін, на лыдын 317 школа да 269 сад-ясли. А быдлаын-ӧ дасьӧсь стрӧйбаясыс? Виччысьӧны-ӧ сэні велӧдчысьӧс, студентӧс да школаӧ медводдзаысь на мунысьӧс?
Республикаса юралысьлӧн Общественнӧй приёмнӧйын сёрниыс вӧлі буретш выль велӧдчан во кежлӧ дасьтысьӧм йылысь.
Сыктывкарса администрацияысь велӧдан управлениеӧн веськӧдлысьӧс вежысь Александр Дышев:
–Комиын школаясӧ локтас велӧдчыны 98 сюрс ныв-зон. На лыдын 8,5-10 сюрсыс – первой классӧ. Республикаса 160 школаын куим сюрс велӧдчысь мӧдас ветлыны кадет классӧ. Таысь ӧтдор психолог-педагог, медицина, инженер, предприниматель да IT сідз шусяна профиля классъясын мӧдас велӧдчыны 1.973 ныв-зон.
Сыктывкарын 37 школа, гимназия, лицей, содтӧд тӧдӧмлун сетан сизим велӧдчанін. Юркарса школаясын лоас 105 первой класс, кытчӧ медводдзаысь локтас 2.927 дзолюк. 66 дасӧд класс мӧдас помавны 1.846 велӧдчысь.
Гожӧмнас регионын выльмӧдісны 22 велӧдчан учреждение. На лыдысь 17 школаын капитальнӧя дзоньтасисны. Унатор-вӧчисны пусян-пражитчанінын, спортзалын да спортплощадкаын, вежлалісны би провод да ва труба. Став велӧдан стрӧйбаас дзоньтасисны, мавтчисны-баситчисны. Та дырйи тӧд вылын кутісны ӧткодь брендбук, серпасъясас пыртісны коми орнамент.
Став велӧдчанінсӧ видзӧдліс комиссия, кытчӧ пырӧны депутатъяс, общественникъяс, профсоюзысь войтыр да, дерт, Госпожнадзорысь, Роспотребнадзорысь, санэпидстанцияысь специалистъяс, безопасносьт кузя да террорлы паныд водзсасьысь сотрудникъяс.
Капитальнӧя дзоньтасьӧм сигӧртӧны нин техническӧй да народнӧй дипломатия лицейясын. Колӧ на бырӧдны Госпожнадзорлӧн сизим индӧд кузя 12 тырмытӧмтор. Но тайӧ оз падмӧд выль велӧдчан восӧ заводитны. Сентябрь 1 лунӧдз став уджсӧ помаласны.
Кык вося капитальнӧй ремонт вӧчӧны Сыктывдін районысь Выльгортса 1-ӧд номера, Койгортса, Луздорысь Спаспорубса, Удораысь Косланса, Емдінысь Микуньса 1-ӧд номера школаясын. Сэтчӧс челядь мӧдасны велӧдчыны мукӧд стрӧйбаын.
Дзоньтасьӧны на Интаса Петруньын, Усинскса Денисовын, Кулӧмдінса Зимстанын да Озъягын, Сыктывдінса Зеленечын да Выльгортын (2-ӧд номера школа).
Комиын 2,9 сюрс километра туй кузя автобусӧн новлӧдлӧны велӧдчысьясӧс. Выль асфальт вольсалӧмаӧсь Ухта, Кӧрткерӧс, Удора да Сосногорск районъясын. Но быд во колӧ дзоньтавны этша вылӧ дас километр. Та могысь 2027 воӧдз быд во вичмӧдлісны 1 миллиард шайт.
Комиын Роспотребнадзор управлениеысь эпидемиология юкӧнӧн веськӧдлысь Марина Петухова:
–Позьӧ шуны, унджык школа-садйыс велӧдчан во кежлӧ дась. Миян специалистъясӧн индылӧм кызвын тырмытӧмторсӧ бырӧдӧма. Кутам лача, сентябрь 1 лунӧдз став мукӧдсӧ бырӧдасны.
Такӧд йитӧдын абу век школа-садйӧн веськӧдлысь мыжа. Сьӧм абутӧм вӧсна кутшӧмсюрӧ тырмытӧм бырӧдӧм могысь сетім унджык кад.
Ми вӧзйим сюсьджыка видзӧдны челядьлы пусьысь-пражитчысьяс бӧрся. Медосмотр дырйи налысь дзоньвидзалунсӧ колӧ донъявны медводз гырк-сюв инфекция боксянь, торйӧн нин видзӧдны, медым некод эз нёрпав сальмонеллёзӧн да гыркса вируса инфекцияӧн. Санитария боксянь пусьысь-пражитчысьлы медосмотр прӧйдитӧмысь ӧтдор колӧ пистиасьны дифтеритысь, лятіысь, наляысь, вируса В гепатитысь да мукӧд пӧрӧсысь.
Мӧйму юркарын инфекция вӧсна карантин вылӧ пӧдлавлім 25-ӧд, 26-ӧд, 24-ӧд, 21-ӧд, 35-ӧд, 22-ӧд, 12-ӧд, 16-ӧд номера школаяс да Коми национальнӧй гимназия. Регионса минздравын ыстысисны гырса инфекция вылӧ, мэрияын шуисны, мый паськалӧма вирус. Следственнӧй комитет челядь нёрпалӧм кузя панліс весиг уголовнӧй делӧ. Туясисны и Роспотребнадзорын зільысьяс.
Бать-мамлы гортас да школаын челядьлӧн дзоньвидзалун вӧсна кывкутысь медиклы колӧ видзӧдны велӧдчысьяслӧн температура бӧрся. Нёрпалысь ныв-зонмӧс школаӧ лэдзны оз позь!
Челядь арнас висьӧны гыркнас. Тайӧ и гӧгӧрвоана: унаӧн гожӧмнас ветлісны мукӧд регионӧ, саридз дорӧ. Та вӧсна сад-яслиын ӧні йӧзӧдӧма карантин, медым дзоньвидза дзолюкъяс немтор эз кӧвъявны мукӧдлаысь воӧмаяссянь. Ёнджыка колӧ зільны и детсадса медиклы, мед ас кадӧ казявны кутшӧмкӧ пӧрӧса кагукӧс.
Коми Республикаын Россияса нацгвардиялӧн вневедомственнӧй охрана управлениеысь юкӧнӧн веськӧдлысь Дмитрий Дружинин:
–Комиын вневедомственнӧй охрана кутӧ син улас 534 детсад, школа, колледж, вуз да мукӧд велӧдан организация.
Росгвардияса сотрудникъяс топыда уджалӧны выль велӧдчан во кежлӧ дасьтысьӧм бӧрся видзӧдан комиссиякӧд. Велӧдӧм да наука министерствоысь специалистъяскӧд безопасносьт да террорлы паныд водзсасьӧм боксянь донъялім став учреждениесӧ.
Кызвынлаас ставыс лючки. Казялім некымын тырмытӧмтор, но найӧ артмӧмаӧсь сьӧм абутӧм вӧсна. Ӧд пӧжар да мукӧд неминуча йылысь юӧртан оборудование, кӧрт казялан «рамка», «тревога» кнопка, видеокамера да мукӧд сикас аппаратура зэв донаӧсь. Но татшӧм тырмытӧмторйыс вочасӧн чинӧ.
Росгвардияса сотрудникъяс школаса охранникъяскӧд, велӧдысьяскӧд нуӧдісны инструктаж да учениеяс, тӧдмӧдісны, мый вӧчны виччысьтӧм лоӧмтор дырйи.
Миян сотрудникъяс дасьӧсь жӧ сентябрь 1 лун кежлӧ.
Сыктывкарын Россияса УМВД-лӧн ГИБДД юкӧнысь отделениеӧн веськӧдлысь Нина Аксаниченко:
–Кыдзи и быд во, сентябрь 1 лунӧ юркарса уличаяс вылӧ петас унджык экипаж да сотрудник. Погона йӧз мӧдасны сулавны школадорса туй вуджанінъясын.
Велӧдчан во заводитчигӧн нӧшта волам школаясӧ да аддзысьлам челядькӧд, казьтыштам налы туй выв правилӧяс. Дасьтӧм видеороликъяс петкӧдлам и челядьлы, и бать-мамыслы. Ӧд гожӧмнас томулов шойччисны пӧль-пӧч ордас сикт-грездын либӧ ветлісны лагерӧ. Унджыкыс вунӧдісны ПДД йылысь.
Торйӧн шыӧдча первой классӧ мунысь дзолюкъяслӧн бать-мам дорӧ. Колӧ некымын лун колльӧдны найӧс школаӧдз да бӧр вайӧдны гортӧдз. Та дырйи петкӧдлыны, кӧні оз ков тэрмасьны, а колӧ сюся видзӧдны машина бӧрся, торйӧн нин туй вуджанінын, машина сулаланінын да сідз водзӧ. И тадзи вӧчны сэтчӧдз, кытчӧдз кагук оз сюркняв ставсӧ пель саяс.
Ӧткымын семьяын некымын челядь, и оз ставӧн ветлыны ӧти школаӧ. Медым найӧс колльӧдны да та дырйи удитны удж вылӧ, верстьӧ тшӧкыда торкалӧны туй выв правилӧ, челядьыскӧд котӧрӧн вуджӧны уличасӧ позьтӧминӧд. И кӧть мыйта та бӧрын дольӧй налы, мый правилӧсӧ торкавны оз позь, найӧ мӧдасны вӧчны бать-мамыс моз. И верстьӧлы, и челядьлы колӧ тӧдны: видзтӧм вит минутыд вермас бергӧдчыны ыджыд шогӧн.
Эскӧй кӧть энӧ, велӧдчысьяскӧд сёрнитігӧн найӧ тӧдлытӧг удтӧны верстьӧӧс. Батьӧ пӧ мукӧдысьсӧ тшӧктӧ сайӧдчыны-ляпкӧдчыны машинаас, медым эз казяв погона морт, кага креслӧсӧ вунӧдӧма да. Либӧ мамкӧд пӧ котӧрӧн вуджим журъялан машинаяс костӧд. Челядь мыйлакӧ оз вунӧдны татшӧмторсӧ, та вӧсна ӧдйӧ велалӧны лёкас.
Налы колӧ тшӧкыда казьтывны, мый туй вомӧн оз позь вуджны велосипедӧн, самокатӧн. Быть колӧ чеччыны да мунны подӧн. Гожӧмнас та вӧсна зэв тшӧкыда овлӧ неминуча.
<> Николай Размыслов. Снимокыс авторлӧн.