Тӧдӧмысь, миян пӧвстысь быдӧн кӧть нин ӧтчыдысь шыӧдчыліс тэрыб отсӧгла. Висьӧмыд тай оз юась: вермас друг чеччыштны давленньӧ, кыптыны температура, кыткӧ зэв ёна юковтӧ-бытшнитӧ… Доймалігӧн, туй выв неминучаӧ веськалігӧн да уна ускӧттьӧ дырйи отсӧг вылӧ медводз воӧны тэрыб отсӧгын зільысь врачьяс да фельдшеръяс.
Колӧ шуны, Роч муын медицинаын тэрыб отсӧг службасӧ вӧлі котыртӧма 1898 вося апрель 28 лунӧ: Москваса Сущевскӧй да Сретенскӧй полиция участокъясын восьтісны медводдза станцияяс. Та вӧсна и ӧнія Россияын апрель 28 лунӧ нимӧдӧны-чолӧмалӧны йӧзлы медводдза отсӧг сетысьясӧс: врачӧс, фельдшерӧс, медсестраӧс, шоперӧс, диспетчерӧс. Татшӧм службаыс эм и Удора районса шӧр больнича бердын. Сэн зільысьяслы тшӧкыда ковмылӧ шогмытӧм туйӧд воӧдчывны ылі сикт-грездӧ висьысьяс дорӧ.
Праздник водзвылын ми аддзысьлім стаж сертиыс том фельдшер, но олӧмас унатор аддзывлӧмтӧдлӧм нин морткӧд – Владимир Фроловкӧд. Томдырйиыс Владимир абу мӧвпыштлӧма сетчыны медицинаӧ, кӧть эськӧ рӧдас медикъясыс вӧлӧмаӧсь.
Архангельск обласьтын чужлӧм Иван Тимофеевич Фролов пӧльыс вӧлӧма врач-хирург. Уджавлӧма Йӧртымдінса участкӧвӧй больничаын, и Вашка бердса тайӧ сиктас олысьяс ӧнӧдз казьтылӧны сійӧс бурӧн. Владимирлы жӧ окота вӧлӧм босьтны ӧпаснӧй профессия. Сыктывкарын милиция школа помалӧм бӧрын уна во уджалӧма Ухтаын участкӧвӧй уполномоченнӧйӧн. Служитлӧма и контракт серти, тшӧтш и «пӧсь точкаясын». 2003-2004 воясӧ пырӧдчӧма Войвыв Кавказын, Чечня Республикаын терроризмлы паныд водзсасян операцияясӧ, 2015-2017 воясӧ служитӧма Сирияын. Сэні, тыш-кось мунанінын, ас синнас аддзылӧма военнӧй медикъяслысь уджсӧ, кыдзи найӧ отсалӧны ранитчӧмаяслы. Буретш сэки и чужӧма кӧсйӧм лоны медикӧн да военнӧй врачьяс моз жӧ отсавны йӧзлы.
Тадз Владимир лоӧма студентӧн. Ухтаса медицина колледжын велӧдчынысӧ абу ёна сьӧкыд вӧлӧма. Сьӧкыдджык вӧлӧма уджавны да тшӧтш и велӧдчыны. И со нин том фельдшер «Фельдшер скорой помощи» квалификацияӧн босьтчӧ Усогорскса больничаын уджӧ. Вӧлі тайӧ 2024 вося август 1 лунӧ.
–Вочаалісны менӧ зэв шоныда, – казьтылӧ Владимир Генрихович. –Вит фельдшера да шопера котырӧн уджалім сӧгласа. Фельдшеръяс век вӧліны дасьӧсь мунны отсӧг вылӧ, а шоперъяс – петны туйӧ. Корӧмъяс серти ветлывлім эг сӧмын Усогорскын, но и Пыисдінын, Междуреченскын, Вожын, Слӧбӧдаын, Зӧрзяыбын да Макарыбын олысьяс дорӧ. 12 часа быд сменаын уджалім кыкӧн – фельдшер да шопер. Сменаным пансьыліс 9 час асылын, таӧдз дежуритысьяссянь примитлім лекарство-медикамент да медицина прибор.
Смена дырйи висьысьяс дорӧ ветлывлім кор мыйтаысь. Гожӧмнас озджык нёрпавны. Ставныслӧн дача, град йӧр – висьнысӧ некор, унаӧн мунӧны шойччыны. А со ар пансьӧмсянь уджным содліс: ОРВИ кӧвъясьӧ, температура кыптӧ, торйӧн нин челядьлӧн. Тшӧкыда корлывлісны вылын давленньӧӧн. Мукӧд смена дырйиыс луннас помся звӧнитчылісны, войнас гежӧдджыка, но пемыдінас колана керкасӧ сьӧкыд корсьны, торйӧн нин Косланын да Разгортын. Усогорскад та серти кокньыдджык, ывлавывсӧ бура югзьӧдӧма да.
–Владимир, медикъяс отсалӧны ставныслы арлыд вылӧ видзӧдтӧг. А висьысьясысь кодкӧд кокньыдджык: челядькӧд али верстьӧкӧд, либӧ олӧмакӧд?
–Кызвын челядьыс врачсьыд полӧны да, накӧд колӧ ёнджыка варовитны-такӧдны. Верстьӧыдкӧд, дерт, кокньыдджык, но найӧ еджыд халатаыдлы оз ёна эскыны, мыйӧн пӧ ті меным и отсаланныд. Кӧть эськӧ миян сьӧрысь век вӧлі медводдза отсӧг сетӧм могысь став коланаыс! Век! И машинаясным век дасьӧсь петны туйӧ. Весиг кыткӧ кӧ жугалас, сы пыдди мӧд воас. Медся кокньыд олӧма йӧзкӧд, найӧ окотапырысь ладмӧдчӧны.
–Ылӧга звӧнитчысьясыд вӧліны эз?
–Да, некымынысь ветлім шома юраяс дорӧ. Найӧ первой корасны скорӧйтӧ, зэв пӧ лёк. А воам да, шуасны, личӧдіс нин пӧ. А сэккості кодлыкӧ мӧдлы, чорыда висьысьлы, ковмӧ виччысьны…
Вӧвлі и тешкодьыс. Корисны арлыда аньлы отсавны, давленньӧыс пӧ вылын, да юрыс потӧ-висьӧ. Вои да куті юасьны висьӧмъяс йывсьыс, а сійӧ шуӧ, менам пӧ ставыс прӧйдитіс. Давленньӧсӧ, температурасӧ видлі – збыльысь ставыс лючки. Тадзисӧ овлӧ, муртса на мортыс куланвыйын вӧлі, а скорӧй локтӧмӧн асвыяс воӧ. Таысь сӧмын нимкодь! Жаль, шоча овлӧ-а.
–Кымын минутӧн тіянлы колӧ воӧдчыны висьысь дорӧдз?
–Урчитӧма 20 минутӧн. Но миян туйяснад татшӧм ӧдйӧтӧ он на ёна воӧдчы. Коркӧ корисны Важгортӧ инфаркта том мужичӧй дорӧ. Туйӧ петігӧн сёрнитчим Важгортса участкӧвӧй больничаысь медсестраыскӧд, мед воча локтасны асланыс скорӧйӧн. Кӧнкӧ туй шӧрас кымын вочаасим, босьтім мужичӧйсӧ – и Усогорскӧ. Ловйӧн колис!
–Но овлӧ, и он удитӧй…
–И татшӧмыс овлӧ. Но таын медикъяс абу мыжаӧсь, тадзи артмӧ. Инсульт кучкӧ, инфаркт, либӧ сёрӧн отсӧгсӧ корисны, либӧ мортыс гортас ӧтнас вӧлі.
–А кага чужтігӧн эн бабитчылӧй?
–Нӧбасьысь аньяс дорӧ корлывлісны, а выльӧн чужысьӧс примитны эз на вичмыв. Но ковмас кӧ, и машинаад бабитчыны кужа.
Талун Владимир Фролов фельдшералӧ Благоевса тэрыб отсӧгын. Тані зільӧны суткиясӧн да, инасьӧма, медым унджык кад коллявны Ёлькыбын олысь мамыскӧд. Жаль, январын сійӧ муніс мӧдаръюгыдӧ… Но олӧмыс да уджыс мунӧ водзӧ, йӧзыс важ мозыс виччысьӧны отсӧг вылӧ. Благоевын пӧ спокойджык, кӧть эськӧ матігӧгӧрас сикт-грездыс уна. Стационарыс абу да, чорыда висьысьясӧс нуӧны Усогорскӧ.
–Тані миян куим фельдшер да нёль шопер, – висьталӧ Владимир. – Лекарство-медикамент тырмымӧн, транспорт эм, но уджалысьыс оз тырмы. Томуловыд оз ёна нырччыны миян районӧ, и медикъясысь кӧ кодкӧ мунас, сьӧкыд лоӧ. Кӧть эськӧ уджавнысӧ позьӧ, нажӧтканымӧс содтісны да вештӧны ас кадӧ. Йӧзыс тані бурӧсь-сибыдӧсь, медикъястӧ пыдди пуктӧны. Дерт, быдсямаыс жӧ овлӧ. Коркӧ висьысь ань дорӧ воим да, мужичӧйтӧ аддзӧм бӧрын шогӧ усьліс. Но ме и висьталі сылы, коді ме да кытысь, кӧні велӧдчи да дыр-ӧ уджала. Вӧлисти лэдзис видлавны, а бӧрыннас сьӧлӧмсяньыс аттьӧаліс. А сідзсӧ ӧд зэв нимкодь нёрпалысьяссянь бур кывйыд. Сідзкӧ, уджным йӧзыслы колана.
…Кольӧм воыс Владимир Фроловлы лои сьӧкыд эз сӧмын мамыс кувсьӧм вӧсна. СВО-ын пӧгибнитісны Анатолий вокыс да Роман племянникыс.
–Ме воккӧд тшӧтш ветлі СВО мунанінӧ, а таӧдз во джын служиті Луганск Народнӧй Республикаса военно-полевӧй госпитальын. Анатолийлӧн усьӧм бӧрын гижи рапорт, да оборона министерствокӧд контрактӧс киритісны. Ӧд рӧдын мужичӧйясысь ӧтнам коли, – шуӧ Владимир Генрихович. – Воклы да племянниклы рӧдвужкӧд кӧсйим Ёлькыбын лӧсьӧдны мемориал, но районса ветеран сӧветын водзмӧстчысьяскӧд сёрнитім да шуим, мый колӧ СВО-ын став усьӧмасӧ казьтыштны, а татшӧмыс нёль. Памятниксӧ вӧчӧны нин, 2,5 тӧлысь мысти лоӧ дась. Джын донсӧ ми семьяӧн вештім, мӧд джынсӧ Удора районын да Коми Республикаса мукӧд пельӧсын олысьяс чукӧртісны. Аттьӧ таысь ставныслы! Казьтылан пассӧ пуктам Ёлькыбын часовнякӧд орччӧн.
…Мед став кӧсйӧмыс збыльмас! Геройяслы куслытӧм паметь! А ми сиам тэрыб отсӧг сетысьяслы шыльыд туйяс да вевъявны воны быд висьысь дорӧ ас кадӧ.
Любовь Ванеева.
Удора р.
<> Комиӧдіс Елена Плетцер. Снимокъясыс Владимир Фроловлӧн гортса архивысь.